Victor Ivan’s prolific literary career was forged not in a library, but in the monotony of a prison cell. To survive the crushing routine of incarceration and manage the burden of his own thoughts (“enough thinking”), he developed a strict mental regimen consisting of three rotating habits: Reading, Writing, and Playing Chess.
This self-imposed discipline allowed him to switch focus the moment he felt mental fatigue—turning to the chessboard when writing exhausted him, and returning to books when the game was done. This cycle turned his imprisonment into a period of intense intellectual incubation, laying the foundation for the explosive works he would later produce.
Revolt in the temple – the Buddhist Revival up to Gangodawila Soma Thera is an attempt to explore the historical role of Buddhism in making the Sinhalese race and the problems that have arisen as a result of the religion (Buddhism) being closely identified with the Sinhalese race.
During one stage of the history all migrant communities who embraced Buddhism were assimilated in to Sinhalese race. But Buddhism lost its monopoly in making the Sinhalese race when the Portuguese landed in Sri Lanka with Christianity, their own religion. Consequently, the Buddhist revival movement that arose in the 19th Century through anti-Christian religious debates, continued up to time of Soma Thera, manifesting itself in varied forms at different times. This book has attempted to review the nature of those revival movements, their potential and limitations.
The Revolt in the Temple may also be considered an attempt to explore the religious controversy which has closely linked to the ethnic problem of Sri Lanka.
This book is about a prolonged and difficult struggle, which has not yet ended, that an investigative journalist of Sri Lanka had to wage for the dignity and independence of the judiciary.
It started with the exposure of a rape of a woman by magistrate. A police inquiry into it proved that the magistrate was guilty of rape. However, when the attorney general, due to his kinship with rapist magistrate, protects him, Victor Ivan compelled to wield his pen against the attorney general.
When, as a consequence, an inquiry had commenced into the charges of misconduct against the attorney general in the supreme court the President appoints the accused attorney general to the post of Chief Justice in order to protect him, the editor converts his struggle into one against the Chief Justice.
The Chief Justice becomes a tool of the executive, and the editor’s exposure of this turn of events creates conditions for a motion of impeachment against the Chief Justice. The Chief Justice responds by getting several of his lawyers’ friends to submit three fundamental rights petitions against the motion, and by having an order of prevention passed on the parliament by a panel of judges loyal to him so that the motion of impeachment cannot be entertained. This causes a constitutional crisis, and the Chief Justice manages to get the motion of impeachment against him suppressed and the President, who is his friend, dissolves the parliament. Greater tragedies follow.
Victor Ivan Sri Lanka in Crisis – Road to Conflict is the English translation of a book titled Arbudaye Gamanmaga written by victor Ivan during the second insurrection of the JVP. The Sinhala original was first published in 1987. The English translation was published in 1989. This is the second print. The book offers an analysis of socio – economic and political orientation of Sri Lanka during the Colonial times and the post independence period up to Indo-Sri Lanka peace accord and the JVP insurrection.
“I have read almost all the critiques published in English and Sinhala on the socio – economic trends in Sri Lanka during the past few decades and am of the view that this booklet by Victor Ivan surpasses all the above in its analysis and presentation” Gunadasa Amarasekara. kalaya, August 1988
Innocence of the Pen Questioned is a critique of the status of the media freedom in contemporary Sri Lanka based on the author’s own experience as a renowned senior journalist.
It offers the reader an in-depth understanding of many events relating to media freedom.
It is a fearless and provocative treatise which offers a deep and fascinating insight into the matters as sensitive as the alleged corruptions and abuses of power in the political, judicial and media spheres.
The author Victor Ivan claims that the entire institutional system in Sri Lanka including the media is in a total mess; the lack of social responsibility, absence of professional pride, misuse of power and corruption have become inherent characteristics in the whole system; and he emphasizes the urgent need for having a media culture that ensures public confidence is established.
This booklet discusses the trends that influenced the conflict in Sri Lanka commencing from independence and continues up to date, leading to the impoverishment of thought and vision prevalent in the political scene. Although the country was superficially modernized during the British rule it was not supported by a modernized vision.
The country looked modern outwardly yet within the vision and attitudes it was archaic. None of the social or political movements that came into being since independence beginning with Anagarika Dharmapala up to date has succeeded in creating a democratic vision and a socio-vibrancy strong enough to transform the national socio-political thinking. All movements including the leftists have managed only to create more confusion within the national psyche, feeding the society with outdated and conflicting ideas.
The all-embracing confusion within the nation seen today is a direct result and a reflection of these trends. In order to overcome the problem, the country faces it is inevitable that the socio-political thinking of the country be modernized systematically. The only way to create a clear and correct societal vision is to have an accurate, realistic understanding of the bankruptcy in thought and vision and its real causes.
This book is about the Criminal Defamation Law that was in force in Sri Lanka and the long protected legal battle that I launched, in my capacity as a newspaper editor challenging the prejudicial and oppressive manner in which it was used to harass the media personnel. The legal process adopted by me, which ultimatly ended up in a case being filed against the Government of Sri Lanka is reproduced in its entirety in this publication.
The fundamental rights petition that I submitted against the Attorney General, the judgement given by the Supreme Court on it, the original petition submitted to the Human Rights Committee challenging thhe Supreme Court order which was compiled by the retired supreme court judge K. M. M. B. Kulatunga, the advice given by the Inter Rights and the final edited version of the petition submitted to the Human Rights Committee after amending the peririon in keeping with the advise of the Inter Rights, written submission made by the Government of Sri Lanka and myself subsequent to the petition being taken for hearing, the judgement of the Human Rights Committee, the written submission made by the Government in respect of the said judgement and the analysis made by late Mark Fernando on the same judgement also included in this publication. – Victor Ivan
The Queen of Deceit (also referred to by the author as Bandit Queen) serves as a scathing critique of the presidency of Chandrika Kumaratunga. The book is rooted in Victor Ivan’s observation that upon rising to power, Kumaratunga swiftly forgot her pre-election pledges to institute democratic freedoms and find solutions to the nation’s deep social problems. Despite being elected by a non-partisan public that dreamed of a more civilized political system, she instead chose to consider the demands of a coterie of rich and powerful allies. Ivan ultimately characterizes her administration as a government led by a “crooked mistress” that completely disregarded its founding principles and made fools of the electorate.
The narrative is deeply personal, as Ivan himself managed Kumaratunga’s publicity for both the 1994 parliamentary and presidential elections. He joined her campaign with the intention of ushering in positive change, but witnessed her go on to savour the powers of the executive presidency while permitting a cartel to fleece the country. The book highlights a stark contrast in her financial situation, noting that before achieving political power, she was hemmed in by financial problems and debt, even having to borrow a necklace to be sworn in as Prime Minister. Yet, once in power, she allegedly accumulated tremendous wealth, wearing expensive jewellery and orchestrating a controversial and lucrative land deal in Madiwela for herself.
Throughout the text, Ivan meticulously outlines the specific democratic failures and controversies of her eleven-year reign. He points out her failure to deliver on fundamental promises, such as the devolution of power and the abolishing of the executive presidency. More severely, the book holds her accountable for allowing mass-scale misconduct during the Wayamba provincial council poll and accuses her of bearing responsibility for the murders of figures like Rohana Kumara and Kumar Ponnambalam. Ivan even alleges that the Town Hall bomb was orchestrated by her own mafia and points to the mysterious death of Muslim Congress Leader A.H.M. Ashraff as a dark secret of her regime.
Ultimately, Ivan explains that his primary motivation for writing the book was to challenge the absolute power of the Sri Lankan executive presidency. He asserts that while in power, an executive president functions as a “democratically elected dictator” who is literally above the law. Because they cannot be questioned during their tenure, Ivan wrote this book to begin the practice of holding the executive head of state accountable after they vacate the position. By exposing her transgressions, he hopes to establish a precedent, warning future political leaders that they will have to answer for their misdeeds once their immunity expires.
චෙස් මූලධර්ම හා තාක්ෂණය පිළිබඳව ලියා ඇති මේ කෘතිය ඒ නමින් පළවූ කෘතියේ නව සංස්කරණයකි.
මුල් කෘතිය ඉංග්රීසි අංකන ක්රමයට ලියා තිබූ අතර නව සංස්කරණය සඳහා ඉංග්රීසි අංකන ක්රමයට අතිරේකව ඇල්පිබයික් අංකන ක්රමය ද යොදාගෙන ඇත. ඒ නිසා ඒ අංකන ක්රම දෙකෙන් කවර ක්රමයක් හෝ දන්නා කෙනෙකුට මේ පොත භාවිතා කළ හැකි ය.
මේ කෘතිය චෙස් විෂය පිළිබඳව පුළුල් මට්ටමකින් ලියවී ඇති එකම කෘතිය ලෙස සැලකිය හැකි ය.
චෙස් පාසල් මට්ටමෙන් වේගයෙන් ජනප්රිය වෙමින් පවතී. එහෙත් චෙස් වීෂය පිළිබඳව සිංහලෙන් පුළුල් මට්ටමෙන් ලියවුණ පොත පත ඇත්තේම නැති තරම් ය.
මේ කෘතිය ඒ අඩුව කිසියම් ප්රමාණයකට සපුරාලයි.
මේ කෘතියෙන් චෙස් ඉතිහාසය, වෙස් අංකන ක්රම, ක්රීඩාවේ ආරම්භය, මැද ක්රීඩාව හා අග ක්රීඩාව පිළිබඳවත් සංයෝජනයන්හි විවිධ ස්වභාවයන් පිළිබඳවත් විස්තරාත්මකව කරුණු සලකා බැලීමක් කර ඇති අතර ස්ටයින්ස්ගේ සිට කැස්පරාව දක්වා වන චෙස් ලෝක ශූරයින්ගේ වතගොත සේ ම ඔවුන්ගේ තෝරාගත් විශිෂ්ට ගණයේ තරග ක්රීඩා ද මේ කෘතියට ඇතුළත් ය.
මේ පොතට ඇතුළත්ව ඇත්තේ මා විසින් 2011 සහ 2012 යන වසර දෙකේදී රාවය පුවත්පතට ලියන ලද ලිපි අතුරින් තෝරාගත් ලිපි 28 ක එකතුවකි.
මා විසින් රාවයට ලියන ලද ලිපි එකතු කොට පළකරන ලෙස විවිධ අය විසින් මට කියා තිබුණද ඒ සඳහා මා වෙත වැඩිම බලපෑමක් ඇති කරන ලද පුද්ගලයා ලෙස සැලකිය හැක්කේ මහනුවර ධර්මරාජ විද්යාලයේ කමල් සිරිවර්ධන මහතාය. එවැනි එකතුවක් වර්තමානයේ පමණක් නොව, අනාගතයේත් ලංකාවේ ඇති වූ අර්බුදය හදාරණ අයට ඉතා ප්රයෝජනවත් වනු ඇති බව කියමින් එය ‘හත්වැනි පිටුව’ ලෙස නම් කරන ලෙස ඉල්ලා සිටියේ ඔහුය. – වික්ටර් අයිවන්
ශ්රී ලංකා සමාජය එකදිගට දීර්ඝ කාලයක් ජීවත්වූයේ භීෂණය, දූෂණය හා අවනීතිය රජකළ ප්රචණ්ඩ සමාජ වටාපිටාවකය. එම තත්ත්වය සමාජයේ එතෙක් පැවැති පුරුෂාර්ථයන් සමාජයට අහිමි කොට, මුදල් පසුපස පමණක් හඹායන, මනුෂ්ය ජීවිත වල තිබිය යුතු වටිනාකම් අහිමිකරගත්, නිස්සාර සමාජයක් ඇතිකිරීමට හේතු වී තිබේයැ’යි කිව හැකිය. එම සමාජයේ අර්ථයක් නැති ජීවිතවලට අර්ථයක් ලබාදීම මෙම කෘතියේ අරමුණ ලෙස සැලකිය හැකිය.
මෙය හැම වයස් කාණ්ඩයකටම අයත් සාමාන්ය මිනිසුන් හා ඔවුන්ගේ ජිවිත ඉලක්ක කොට ලියන ලද කෘතියකි. එය අඹු සැමියන්ට, ඔවුන්ගේ දූදරුවන්ට හා ඔවුන්ගේ ආච්චිලාට සියලොට ඔවුන්ගේ ජීවිත හා මුහුණ දෙන්නට සිදුවන ප්රශ්න පිළිබඳවත් ඒවා විසඳා ගත යුතු ආකාරය ගැනත් ලියන ලද කෘතියකි. නැතහොත් ජිවිතයේ විවිධ අදියර වලදී මුහුණ දෙන්නට සිදුවන ප්රශ්න හා ඒවා ජයගනිමින් මරණය තෙක් ජීවිතය ප්රබෝධමත් ලෙස පවත්වාගෙන යායුතු ආකාරයත්, අවසානයේ ඇතිවන මරණයද අසිරීමත් මරණයක් බවට පත්කරගත යුතු ආකාරයත් විස්තර කරන හා විග්රහ කරන කෘතියක් ලෙස සැලකිය හැකිය.
මෙම කෘතියෙන් සලකා බලා ඇත්තේ ලංකාවේ ජනමාධ්ය රඟපාමින් තිබෙන භූමිකාව ගැනය, ලංකාවේ ජනමාධ්ය මෙතෙක් රඟපා තිබෙන්නේ අවුල් ඇති කරන්නකු හා තිබෙන අවුල් වර්ධනය කරන්නකුගේ භූමිකාව මිස රටේ හෝ ජනතාවගේ ගැලවුම්කාරයකුගේ භූමිකාව නොවේ. සමාජයේ පවතින පසුගාමී තත්ත්වයට ජනමාධ්ය ආයතන හා මාධ්යවේදීන්ද දේශපාලකයන් තරමටම වගකිව යුතුය.
රටේ ජනමාධ්යවල ඉතිහාසය ආශ්රයෙන් ජනමාධ්යවල පසුගාමීත්වය කෙරෙහි බලපා තිබෙන හේතු මේ කෘතියෙන් සලකා බලා තිබේ. ආණ්ඩුවෙත්, හිමිකරුවන්ගෙත් දැන්වීම්කරුවන්ගෙත් හෝ වෙනත් ආකාරවලින් එල්ල වන බලපෑම්වලට යට නොවී ස්වාධීන ලෙසත් නිර්භීත ලෙසත් ආචාර ධර්මානුකූලව හා වෘත්තීය පරිචයකින් ක්රියාකරන ජනමාධ්ය සංස්කෘතියක් ඇතිකර ගැනීම රටේ ඉදිරි ගමනට අත්යවශ්ය කොන්දේසියක් වී තිබෙන්නේයැ’යි කිව හැකිය.
තිබෙන අයහපත් හා අවලස්සන තත්ත්වයට බලපා තිබෙන හේතු තේරුම් ගැනීමෙන් තොරව යහපත් වෙනසකට මුල පිරිය නොහැකිය. මෙම කෘතියේ අරමුණ ලංකාවේ ජනමාධ්ය ඇද වැටී තිබෙන අයහපත් තත්ත්වය කෙරෙහි බලපා තිබෙන හේතු සොයා බලන අතර යහපත් වෙනසකට අවශ්ය දෘෂ්ටිමය වටාපිටාවක් ඇති කිරීමය.
මෙම කෘතිය ශ්රී ලංකාවේ දේශපාලන ගමන්මග වෙනස් කළ විධායක ජනාධිපති ක්රමය සහ එහි අඳුරු පැතිකඩ පිළිබඳව වික්ටර් අයිවන් විසින් රචිත ගැඹුරු විග්රහයකි. අභිමානවත් ඉතිහාසයක් ඇති සුන්දර රටක්, බොරුව, අසාධාරණය සහ දූෂණය රජකරන ‘චෞර රාජ්යයක්’ බවට පත් වූයේ කෙසේද යන්න මෙමගින් මැනවින් හෙළිදරව් කරයි. ලංකාවේ ක්රියාත්මක වන විධායක ජනාධිපති ක්රමය යනු ලෝකයේ තිබිය හැකි නරකම සහ අශිලාචාරම ආකෘතිය බව කතුවරයා මෙහිදී තර්කානුකූලව පෙන්වා දෙන අතර, පවතින දූෂිත දේශපාලන ක්රමය පිළිබඳව සාමාන්ය ජනතාව තුළ පමණක් නොව දේශපාලකයන් තුළ ද දැඩි පිළිකුලක් සහ කතිකාවතක් ඇති කිරීම කතුවරයාගේ ප්රධාන අරමුණ වී තිබේ.
එසේම, යුද්ධය නිමා කිරීමෙන් පමණක් රාජ්යයේ අසමත්භාවය අවසන් නොවන බවත්, පවතින අශීලාචාර දේශපාලන ක්රමය ‘ශීලාචාර’ නොකළහොත් අනාගතයේදී මීටත් වඩා දරුණු කැරැල්ලකට රටට මුහුණ දීමට සිදුවන බවටත් මෙමගින් බලවත් අනතුරු ඇඟවීමක් කරනු ලබයි. නව ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවක් ඔස්සේ ශීලාචාර රාජ්යයක් ගොඩනැගීමේලා සමාජය දැනුවත් කිරීම සඳහා ලියැවුණු මෙම කෘතිය, ශ්රී ලාංකේය දේශපාලනය හදාරන ඕනෑම අයෙකු අනිවාර්යයෙන් කියවිය යුතුම එකක් බව අවධාරණය කළ යුතුය.
මෙම කෘතිය ශ්රී ලංකාවේ පශ්චාත් නිදහස් ඉතිහාසයේ බිහි වූ අපූරුතම සහ ආන්දෝලනාත්මකම දේශපාලන ව්යාපාරය වන ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ (JVP) ආරම්භය සහ 1971 අප්රේල් කැරැල්ල පිළිබඳව වික්ටර් අයිවන් විසින් රචිත ඓතිහාසික විග්රහයකි. ප්රභූ පන්තියට පමණක් සීමා වී තිබූ දේශපාලන බලයට එරෙහිව, සමාජයේ පතුලෙන්ම මතු වූ ග්රාමීය තරුණ නැගිටීමක් ලෙස ජවිපෙ ගොඩනැගුණු ආකාරය මෙහි මැනවින් සටහන් වේ. සම්ප්රදායික මාක්ස්වාදයේ ප්රධාන බලවේගය වූ කම්කරු පන්තිය වෙනුවට, ග්රාමීය සිංහල තරුණ පරපුර විප්ලවයේ බලවේගය කරගත් වෙනස්ම වූ ‘සිංහල සමාජවාදී’ ව්යාපාරයක් ලෙස ජවිපෙ හැඩගැසුණු ආකාරය කතුවරයා මෙහිදී පෙන්වා දෙයි.
1960 දශකයේ මැද භාගයේ රෝහණ විජේවීර ඇතුළු කුඩා කණ්ඩායමකින් රහසිගතව ඇරඹී, 1970 න් පසු දැවැන්ත තරුණ ව්යාපාරයක් ලෙස එය වේගයෙන් වර්ධනය වූ අයුරු කෘතියේ තවදුරටත් විස්තර කෙරේ. එසේම, මුළු මහත් රටම අන්දමන්ද කරමින් 1971 දී රාජ්ය බලය අල්ලා ගැනීම සඳහා දියත් කළ ක්ෂණික සන්නද්ධ කැරැල්ල සහ දින කිහිපයක් තුළ රජය විසින් එය තීරණාත්මක ලෙස පරාජය කළ ආකාරය පිළිබඳ පසුබිම් කතාව ද මෙහි අන්තර්ගත වේ. ශ්රී ලංකාවේ දේශපාලන ඉතිහාසය සහ තරුණ අරගලවල සැබෑ මූලයන් නිවැරදිව තේරුම් ගැනීමට කැමති පාඨකයන්ට මෙන්ම පර්යේෂකයන්ට ද මෙය අගනා මූලාශ්රයකි.
මෙම කෘතිය ශ්රී ලංකාව මුහුණ දී සිටින දැවැන්ත දේශපාලන සහ සමාජ-ආර්ථික අර්බුදය විසඳීම සඳහා වූ ප්රායෝගික වැඩපිළිවෙළක් සහ න්යායාත්මක දැක්මක් ඉදිරිපත් කරයි. වික්ටර් අයිවන් සහ බැසිල් ප්රනාන්දු යන විද්වතුන් දෙපළගේ සම කර්තෘත්වයෙන් 2022 වසරේදී රචිත මෙමගින්, පවතින අර්බුදයෙන් රට ගොඩගැනීම සඳහා හුදු ආණ්ඩු මාරුවකට වඩා ඔබ්බට ගිය ගැඹුරු ව්යවස්ථානුකූල ප්රතිසංස්කරණයක අවශ්යතාව මැනවින් පැහැදිලි කරයි.
මෙහි ප්රධාන වශයෙන් සාකච්ඡා කෙරෙන්නේ, අතුරු ව්යවස්ථාවක් සහ ජනමත විචාරණයක් මගින් ‘ව්යවස්ථා සම්පාදක මණ්ඩලයක්’ පිහිටුවා ගැනීමේ වැදගත්කමය. පැවති යහපාලන ආණ්ඩුවේ අසාර්ථකත්වය, පාස්කු ප්රහාරය සහ ඉන්පසු ගෝඨාභය රාජපක්ෂ පාලනය යටතේ ඇති වූ දේශපාලන පෙරළිය ඇතුළු මෑතකාලීන සිදුවීම් පසුබිම් කරගනිමින් ලියැවී ඇති මෙය, මීළඟ මැතිවරණයකට පෙර රටේ පද්ධතියේ අනිවාර්යයෙන්ම ඇති කළ යුතු වෙනස්කම් පෙන්වා දෙයි. අර්බුදය ජයගෙන නව මහජන ව්යවස්ථාවක් නිර්මාණය කිරීම සඳහා රටක් ලෙස යොදාගත හැකි පරිවර්තන වැඩසටහනකට ඇතුළත් විය යුතු මූලධර්ම මෙම කෘතිය ඔස්සේ පුළුල්ව සාකච්ඡාවට ලක් කර ඇත.
මෙම කෘතිය ශ්රී ලංකාවේ දේශපාලන ක්රමය මුහුණ දී සිටින දැවැන්ත සහ සංකීර්ණ අර්බුදය, ඊට බලපා ඇති හේතු, එහි ගති ලක්ෂණ සහ එය ගමන් කරමින් තිබෙන දිශානතිය පිළිබඳව වික්ටර් අයිවන් විසින් රචිත කාලීන විවරණයකි. නිරන්තරයෙන් සිදුවන ‘ආණ්ඩු අර්බුද’ මහජනයාට හුරුපුරුදු වුවත්, සමස්ත ‘දේශපාලන ක්රමයේ අර්බුදයක්’ යනු ඊට වඩා හාත්පසින්ම වෙනස් සහ භයානක තත්ත්වයක් බව කතුවරයා මෙහිදී පෙන්වා දෙයි. වර්තමානයේ රට මුහුණ දී සිටින්නේ හුදු ආණ්ඩු මාරුවකින් පමණක් විසඳිය නොහැකි බරපතළ පද්ධතිමය කඩාවැටීමකට බව මෙමගින් අවධාරණය කරයි.
මීට පෙර ලියා පළ කරන ලද ලිපි හයක්, වර්තමාන අරමුණට ගැළපෙන පරිදි නැවත සංස්කරණය කරමින් මෙම කුඩා කෘතිය (පොත් පිංච) සකස් කර තිබේ. දේශපාලන ක්රමය කඩාවැටීම හේතුවෙන් ඉදිරියේදී ඇතිවිය හැකි ව්යසනයන්ගෙන් මහජනතාවට සිදුවිය හැකි හානිය අවම කර ගත හැක්කේ, පවතින මෙම අර්බුදයේ සැබෑ ස්වභාවය කල්තියා නිවැරදිව තේරුම් ගැනීමෙන් පමණක් බව කතුවරයා පෙන්වා දෙයි. එබැවින්, ක්රමයේ කඩාවැටීම සහ එහි ප්රතිවිපාක පිළිබඳව පොදු මහජනයා පුළුල් ලෙස දැනුවත් කිරීම මෙම කෘතියේ ප්රධානතම අරමුණ වී ඇත.
මෙම කෘතිය ශ්රී ලංකාවේ සමාජ-ආර්ථික සහ දේශපාලනික ක්ෂේත්රයන්හි පවතින ගැටලු සහ අර්බුද පිළිබඳව වික්ටර් අයිවන් විසින් රචිත විචාරාත්මක ලිපි එකතුවකි. ‘මට පෙනෙන හැටි’ යන නමින් 2010 වසරේදී පළ කර ඇති මෙමගින්, රටේ සංවර්ධනයට සහ යහපැවැත්මට බාධා පමුණුවන ප්රධාන සාධක රැසක් කතුවරයා සියුම්ව විග්රහ කර ඇත.
මෙහිදී ප්රධාන වශයෙන් සමාජ සහ ආර්ථික සංවර්ධනයට අදාළව වෘත්තීය අධ්යාපනය, කෘෂිකර්මාන්තය, සංචාරක කර්මාන්තය සහ බදු ප්රතිපත්ති වැනි මාතෘකා සාකච්ඡාවට ලක් කර තිබේ. එසේම, දේශපාලන ක්රමයේ පවතින දූෂණය, අල්ලස සහ දූෂණ විමර්ශන කොමිසම, දේශපාලන අරමුදල් මෙන්ම සමස්ත දේශපාලන තන්ත්රය නඩත්තු කිරීම සඳහා රටට ගෙවීමට සිදුවී ඇති දැවැන්ත මිල පිළිබඳව ද කතුවරයා මෙහිදී දැඩි අවධානයක් යොමු කරයි.
ඊට අමතරව, විධායක ජනාධිපති ක්රමය, අධිකරණය සහ විනිසුරුවරුන්ගේ සදාචාරය මෙන්ම 17 වැනි ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සංශෝධනය සහ මැතිවරණ කොමිසම වැනි තීරණාත්මක දේශපාලනික මාතෘකා ද මෙම කෘතියේ අන්තර්ගත වේ. ලංකාව ‘අශීලාචාර දේශයක්’ බවට පත්වෙමින් තිබෙන ආකාරය පිළිබඳව කතුවරයාගේ තියුණු නිරීක්ෂණයන් මෙමගින් මැනවින් කියවිය හැකිය.
මෙම කෘතිය ශ්රී ලංකාවේ දේශපාලන ගැටලු, ප්රවණතා සහ සමාජ අර්බුද පිළිබඳව වික්ටර් අයිවන් විසින් කලින් කලට රචිත විශේෂ දේශපාලන ලිපි 15 ක එකතුවකි. 1993 වසරේදී ප්රකාශයට පත් කරන ලද මෙමගින්, රටේ දේශපාලන ගමන්මග තේරුම් ගැනීමට අවශ්ය පුළුල් සහ ගැඹුරු විග්රහයක් පාඨකයා වෙත ඉදිරිපත් කරයි. විශේෂයෙන්ම ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ වැනි ව්යාපාරවල ගමන්මග සහ ඒවායේ සමාජ අත්තිවාරම පිළිබඳව මෙහි පුළුල්ව සාකච්ඡා කර ඇත.
සාධාරණ සහ යුක්තිගරුක සමාජයක් ගොඩනැගීම වෙනුවෙන් අරගල කිරීම සහ ඒ සඳහා ක්රියාකාරී වීම අගය කළ යුතු වුවත්, ඒ පිළිබඳව නිවැරදි අවබෝධයකින් තොරව කටයුතු කිරීම කෙතරම් විනාශකාරී ප්රතිඵල ගෙන දෙන්නේද යන්න කතුවරයා මෙහිදී මැනවින් පැහැදිලි කරයි. ශ්රී ලංකාවේ නූතන තරුණ කැරලිකරුවන්ගේ හැසිරීම් සහ ඔවුන්ගේ සන්නද්ධ අරගලවලින් අත්පත් කරගත් ඛේදනීය ප්රතිවිපාක පාදක කරගනිමින්, ප්රචණ්ඩත්වයේ ආදීනව සහ අවිහිංසාවේ ඇති වැදගත්කම මෙමගින් අවධාරණය කර තිබේ.
සමස්තයක් ලෙස ගත් කල, විප්ලවයක් යනු කුමක්ද යන්නත්, ශ්රී ලාංකේය දේශපාලනයේ මූලික ගැටලු සහ නූතන දේශපාලන ව්යාපාරවල සැබෑ ස්වභාවය නිවැරදිව අවබෝධ කර ගැනීමටත් උනන්දුවක් දක්වන පාඨකයන්ට මෙන්ම පර්යේෂකයන්ට ද මෙය අතිශය ප්රයෝජනවත් කෘතියකි.
මෙම කෘතිය ශ්රී ලංකාවේ අධිකරණ පද්ධතිය තුළ පැවති දූෂණ සහ අක්රමිකතාවලට එරෙහිව ‘රාවය’ පුවත්පත සහ එහි කතුවරයා ලෙස වික්ටර් අයිවන් විසින් ගෙන ගිය දැවැන්ත නීතිමය සහ සමාජීය අරගලය පිළිබඳව සවිස්තරාත්මකව රචනා කර ඇති කෘතියකි. විශේෂයෙන්ම අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය සහ ගෞරවය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා ජනමාධ්යයක් විසින් මුහුණ දුන් දුෂ්කර සහ සංකීර්ණ අභියෝග මෙයින් මැනවින් නිරූපණය වේ. එක්තරා දූෂිත මහේස්ත්රාත්වරයෙකුට එරෙහිව රාවය විසින් නීතිය ක්රියාත්මක කරවීමේ සරල අරමුණින් ආරම්භ කළ මූලික අරගලය මෙහි ප්රධාන වශයෙන් සාකච්ඡාවට ලක් කෙරේ. එහිදී, මහජන යහපත (Public Interest) වෙනුවෙන් පෙනී සිටිය යුතු නීතිපතිවරයා, සිය පෞද්ගලික හිතවත්කම් මත අදාළ දූෂිත මහේස්ත්රාත්වරයා ආරක්ෂා කිරීමට කටයුතු කළ ආකාරය ද මැනවින් හෙළිදරව් කර තිබේ. බොහෝ කල් පසුවී හෝ අධිකරණ සේවා කොමිසමේ ත්රිපුද්ගල කමිටුවක් මගින් අදාළ මහේස්ත්රාත්වරයා සියලු චෝදනාවලට වරදකරු කිරීම සහ ඉන්පසුව, නිල බලය අනිසි ලෙස යොදාගනිමින් දූෂිතයෙකු ආරක්ෂා කළ නීතිපතිවරයාට එරෙහිවම ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයට පැමිණිලි කිරීමට රාවය ගත් ඓතිහාසික පියවර ද මෙහි සවිස්තරාත්මකව විස්තර කෙරේ. නීතියේ ආධිපත්යය, යුක්තිය පසිඳලීමේ ක්රියාවලිය සහ ජනමාධ්යයක සැබෑ වගකීම පිළිබඳව උනන්දුවක් දක්වන සැමට මෙන්ම නීතිය හදාරන්නන්ට ද මෙය ඉතා වැදගත් මූලාශ්රයකි.
මෙම කෘතියට ඇතුළත් කතාවෙන් කියවෙන්නේ අධිකරණය ඇදවැටී තිබුණු දූෂිත තත්ත්වයට එරෙහිව මෙම කෘතියේ කතුවරයා අගවිනිසුරු සරත් සිල්වාට එරෙහිව කරන ලද දික්ගැස්සුණු හා ත්රාසජනක අරගලයක කතාවකි.
“රටේ අගවිනිසුරුවරයාට අභියෝග කිරීම පහසු කටයුත්තක් නොවේ. සැබැවින්ම විනිශ්චයකාරවරයකුට වුව අභියෝග කිරීම පහසු කටයුත්තක් නොවේ. පදවිය උසුලමින් සිටින අගවිනිසුරුවරයාට අභියෝග කිරීම, ඔහු අනාවරණය කිරීම හා විවේචනය කෙනෙකුට හිතින් හිතාගැනීමට පවා නොහැකි තත්ත්වයකි. ඒ භයානක කාර්යය වික්ටර් අයිවන් අකම්පිතව සිදු කළේය.”
– මහාචාර්ය සරත් විජේසූරිය
මෙම කෘතිය මූලික දේශපාලනික වැදගත්කමක් ඇති ප්රධාන රචනා තුනකින් සමන්විත වූවකි. මෙහි පළමු රචනයෙන් ශ්රී ලංකාවේ සහ ඉන්දියාවේ නිදහස් ව්යාපාර ආශ්රයෙන් ජාතික ඒකාග්රතාව පිළිබඳ ගැටලුව පුළුල් ලෙස සලකා බලා තිබේ. ඉන් අනතුරුව, ශ්රී ලාංකේය දේශපාලනය තුළ මුල් බැසගත් කුල භේදය සහ දේශපාලන බලය උදෙසා සේනානායක සහ බණ්ඩාරනායක පවුල් අතර පැවති දැවැන්ත බල අරගලය පිළිබඳව ද, 1931 සිට 1994 දක්වා පාර්ලිමේන්තු නියෝජනය කෙරෙහි එම පවුල් පොරය බලපෑ ආකාරය පිළිබඳව ද කතුවරයා මෙහි ගැඹුරින් සාකච්ඡා කර ඇත.
කෘතියේ අවසන් රචනය වෙන්වී ඇත්තේ එස්. ඩබ්ලිව්. ආර්. ඩී. බණ්ඩාරනායක මහතා පිළිබඳ දේශපාලන ඇගයීමක් වෙනුවෙනි. ශ්රී ලංකා දේශපාලනය තුළ ඔහුට හිමිව ඇති ‘විවේචනයට ලක් නොවන දෙවි කෙනෙකු’ වැනි සීමාවන්ගෙන් ඔබ්බට ගොස්, ඔහුගේ දේශපාලන කාර්යභාරය පිළිබඳව විවෘත සහ අවංක ඇගයීමක් කිරීමට කතුවරයා මෙහිදී නිර්භීත උත්සාහයක් දරා තිබේ. නිදහසින් පසු ශ්රී ලංකාවේ දේශපාලන ගමන්මග, ප්රභූ පවුල්වල ආධිපත්යය සහ ජාතික ඒකාග්රතාවයේ අර්බුද නිවැරදිව තේරුම් ගැනීමට අපේක්ෂා කරන පාඨකයන්ට මෙන්ම ඉතිහාසය හදාරන්නන්ට ද මෙය අතිශය වැදගත් කෘතියකි.
මෙම කෘතිය ශ්රී ලංකාව දශක ගණනාවක් පුරා මුහුණ දුන් ඛේදනීය වාර්ගික අර්බුදය, දෙමළ සන්නද්ධ අරගලය සහ එහි අවසානය පිළිබඳව වික්ටර් අයිවන් විසින් රචිත ගැඹුරු දේශපාලනික විග්රහයකි. ‘ප්රභාකරන් පරාජය කිරීම’ යන නමින් 2010 වසරේදී ප්රකාශයට පත් කළ මෙම ලිපි එකතුව මගින්, හුදෙක් යුදමය ජයග්රහණයෙන් ඔබ්බට ගොස් මෙම අර්බුදයට සැබැවින්ම වගකිව යුත්තේ කවුරුන්ද යන්නත්, ජනවාර්ගික අර්බුදය සමග පැටලුණු කුල අර්බුදය සහ ප්රචණ්ඩත්වය තුළ වල්මත් වූ දෙමළ අරගලයේ සැබෑ යථාර්ථයත් මැනවින් සාකච්ඡාවට ලක් කර තිබේ.
නිදහස දිනාගැනීමේ සිට අද දක්වාම රට පාලනය කළ දේශපාලන නායකයින්ගේ දුරදක්නා නුවණක් නොමැතිකම කතුවරයා මෙහිදී දැඩිව විවේචනයට ලක් කරයි. රටේ යහපත් දේශපාලන වෙනසක් සඳහා අවශ්ය ගාමක බලය දේශපාලනඥයන්ගෙන් පමණක් අපේක්ෂා කළ නොහැකි බවත්, එය සමස්ත සමාජයේම දේශපාලන සවිඥානකත්වය හරහා ගොඩනැගිය යුතු බවත් මෙමගින් දැඩිව අවධාරණය කෙරේ. යුද්ධයේ අවසානය සහ ඉන්පසු ශ්රී ලාංකේය සමාජය මුහුණ දෙන සංකීර්ණ දේශපාලන යථාර්ථය සහ ජාත්යන්තර මැදිහත්වීම් නිවැරදිව තේරුම් ගැනීමට අපේක්ෂා කරන ඕනෑම අයෙකුට මෙය ඉතා වැදගත් කෘතියකි.
1990 වසරේදී මුලින්ම ප්රකාශයට පත් කරන ලද මෙම කෘතිය, ශ්රී ලංකාවේ නූතන තරුණ පරපුරේ කැරලිකාරීත්වය සහ ඒ කෙරෙහි සෘජුවම බලපෑ ‘කුල පීඩනය’ පිළිබඳව වික්ටර් අයිවන් විසින් රචිත ගැඹුරු සමාජ විද්යාත්මක විමර්ශනයකි. පැරණි වැඩවසම් ක්රමය තුළින් පැවත එන කුල භේදය, සිංහල මෙන්ම දෙමළ සමාජ මානසිකත්වය තුළ ද තදින් මුල් බැසගෙන ඇති ආකාරයත්, එය තරුණ කැරලි සහ නැවත නැවතත් සිදුවන ලේ වැගිරීම් සඳහා බලපා ඇති ආකාරයත් මෙහිදී පුළුල් ලෙස සාකච්ඡාවට ලක් කෙරේ. ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ (JVP) කැරැල්ල අවසන් වෙමින් පැවති වකවානුවක ලියැවුණු මෙමගින්, කුල භේදය සම්පූර්ණයෙන්ම අහෝසි කිරීමේ පැහැදිලි වැඩපිළිවෙළක් රටට අවශ්ය බව දැඩිව අවධාරණය කරයි. අතීතයේ සිටම ජාතිය එක්සේසත් කිරීම සහ ජාතික චින්තනයක් ගැන කතා කළ බොහෝ නායකයින් පවා මෙම කුල අර්බුදය මගහැර ගිය ආකාරය ද කතුවරයා මෙහිදී විවේචනයට ලක් කර තිබේ. ශ්රී ලංකාවේ තරුණ කැරලිවල සැඟවුණු සමාජ යථාර්ථය සහ කුල ක්රමයේ සැබෑ බලපෑම නිවැරදිව තේරුම් ගැනීමට උනන්දුවක් දක්වන සැමට මෙන්ම පර්යේෂකයන්ට ද මෙය ඉතා අගනා මූලාශ්රයකි.
මෙම කෘතිය යුද ජයග්රහණයෙන් පසු ශ්රී ලංකාවට උදා වූ ඓතිහාසික අවස්ථාව සහ එම තීරණාත්මක මොහොතේදී දේශපාලන අධිකාරිය මෙන්ම ජනමාධ්ය ද හැසිරුණු ආකාරය පිළිබඳව වික්ටර් අයිවන් විසින් රචිත ගැඹුරු විවරණයකි. යුද්ධය නිමවීමෙන් පසු සමස්ත දේශපාලන සහ සමාජ ක්රමයම යහපත් දිශාවකට ප්රතිසංවිධානය කිරීමට අගනා අවස්ථාවක් ලැබුණද, ආණ්ඩු පක්ෂයට, විපක්ෂයට හෝ ජනමාධ්යවලට ඒ සඳහා අවශ්ය දුරදක්නා ප්රඥාව නොතිබුණු බව කතුවරයා මෙහිදී පෙන්වා දෙයි. ඒ වෙනුවට හැඟීම්බරව කටයුතු කිරීම නිසා රටක් වශයෙන් එම ඓතිහාසික අවස්ථාව අපතේ ගිය ආකාරය මෙමගින් දැඩිව විවේචනයට ලක් කර තිබේ.
විශේෂයෙන්ම ජනමාධ්ය ක්ෂේත්රය සහ මාධ්යවේදීන්ගේ වගකීම පිළිබඳව මෙහිදී පුළුල්ව සාකච්ඡා කෙරේ. පොදු ජාතික ප්රතිසංවිධානයකින් තොරව ජනමාධ්යයට පමණක් හුදෙකලාව රට තුළ යහපත් වෙනසක් ඇති කළ නොහැකි බවත්, ඒ සඳහා සමාජය පුළුල් ලෙස දැනුවත් කිරීමේ දැවැන්ත අවශ්යතාවත් මෙම කෘතිය හරහා අවධාරණය කරයි. පශ්චාත් යුද සමයේ ශ්රී ලංකාවේ දේශපාලන හැසිරීම සහ ජනමාධ්යයේ භූමිකාව පිළිබඳව මනා අවබෝධයක් ලබාගැනීමට අපේක්ෂා කරන පාඨකයන්ට මෙය අතිශය වැදගත් මූලාශ්රයකි.
මෙම කෘතිය ශ්රී ලංකාවට නව ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවක් නිර්මාණය කර ගැනීමේදී අනිවාර්යයෙන්ම සැලකිල්ලට ගත යුතු න්යායාත්මක සහ ප්රායෝගික කරුණු පිළිබඳව වික්ටර් අයිවන් විසින් රචිත ගැඹුරු විචාර ග්රන්ථයකි. හුදෙක් දේශීය දේශපාලන වටපිටාවට පමණක් සීමා නොවී, යුරෝපයේ ජාතික රාජ්යයන් බිහිවීම, ලිඛිත ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා ලෝකයේ ආරම්භ වූ ආකාරය සහ ව්යවස්ථා සම්පාදනයේදී පිළිගත් ජාත්යන්තර මූලධර්ම හා සම්ප්රදායයන් මෙන්ම වෙනත් රටවලින් ලබාගත හැකි ආදර්ශ පිළිබඳව ද මෙහි පුළුල් ලෙස සාකච්ඡා කර ඇත.
එසේම, ශ්රී ලංකාවේ ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා ඉතිහාසය, පවතින ආණ්ඩු ක්රමය සහ රට මුහුණ දී සිටින දැවැන්ත අර්බුදය අතර ඇති අන්තර් සම්බන්ධය ද කතුවරයා මෙහිදී මැනවින් පැහැදිලි කරයි. නව ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවක් සම්පාදනය කිරීමේදී අවධානය යොමු කළ යුතුම තීරණාත්මක සාධක පිළිබඳව මනා අවබෝධයක් ලබාදෙන මෙම කෘතිය, දේශපාලනය පිළිබඳ උනන්දුවක් දක්වන සාමාන්ය පාඨකයන්ට මෙන්ම ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා විෂය හදාරන ශිෂ්යයන්ට ද අතිශය වැදගත් සහ ප්රායෝගික මූලාශ්රයක් වනු නොඅනුමානය.
මෙම කෘතිය ශ්රී ලංකාවේ දශක ගණනාවක් පුරා පැවති දෙමළ බෙදුම්වාදී අරගලය, එල්.ටී.ටී.ඊ නායක වේළුපිල්ලේ ප්රභාකරන්ගේ නැගීම හා වැටීම මෙන්ම යුද්ධයෙන් පසුව රට මුහුණ දෙන තීරණාත්මක අභියෝග පිළිබඳව වික්ටර් අයිවන් විසින් රචිත ගැඹුරු දේශපාලන විවරණයකි. සෙසු සියලු දෙමළ නායකයන් විනාශ කරමින් බලහත්කාරයෙන් දෙමළ ජනතාවගේ එකම නායකයා බවට පත් වූ ප්රභාකරන්ගේ සන්නද්ධ ව්යාපෘතිය, අවසානයේ එම ජනතාවගේම ජීවිත කාලකණ්ණි කිරීමකින් සහ ඔහුගේම විනාශයකින් කෙළවර වූ ආකාරය කතුවරයා මෙහිදී මැනවින් පෙන්වා දෙයි. ප්රභාකරන්ගේ ව්යාපාරය සහ ඔහු ගොඩනැගූ තත්ත්වාකාර රාජ්යය (De facto state) ආරක්ෂක අංශ විසින් සුනුවිසුනු කර දැමුවද, ඒ මගින් පමණක් ලංකාවේ සැබෑ ‘දෙමළ ප්රශ්නය’ සම්පූර්ණයෙන්ම අවසන් වී නොමැති බවත්, එය වර්තමානය වන විට පෙරටත් වඩා ජාත්යන්තරකරණය වී ඇති බවත් මෙමගින් අවධාරණය කරයි. යුද ජයග්රහණයෙන් පසු සියලු ජාතීන් එක්සත් කළ ප්රජාතන්ත්රවාදී නව රටක් ප්රතිනිර්මාණය කර ගැනීමට ශ්රී ලංකාව අසමත් වුවහොත්, අනාගතයේදී ඒ වෙනුවෙන් නැවත වරක් දැවැන්ත වන්දියක් ගෙවීමට රටට සිදුවනු ඇති බවට මෙම කෘතිය හරහා ප්රබල අනතුරු ඇඟවීමක් ද සිදු කර තිබේ.
මෙම කෘතිය ශ්රී ලංකාව මුහුණ දී සිටින දේශපාලන සහ සමාජීය අර්බුදය නවමු කෝණයකින් විශ්ලේෂණය කරමින්, එම තත්ත්වය ජයගැනීම සඳහා ‘ගාන්ධියානුවාදී’ විකල්ප දේශපාලන වැඩසටහනක් යෝජනා කරන වික්ටර් අයිවන් විසින් රචිත ගැඹුරු විවරණයකි. බ්රිතාන්යයන්ගෙන් උරුම වූ ජාතික රාජ්යය සහ ප්රජාතන්ත්රවාදී ආණ්ඩුක්රමය සාර්ථක ලෙස ඉදිරියට ගෙන යාමට අවශ්ය කරන ‘ශ්රී ලාංකික ජාතියක්’ සහ සැබෑ ප්රජාතන්ත්රවාදී සමාජයක් ගොඩනගා ගැනීමට අප අසමත් වීම, වර්තමාන අර්බුදයේ ප්රධාන පදනම බව කතුවරයා මෙහිදී පෙන්වා දෙයි.
ඉන්දියාවේ සහ ශ්රී ලංකාවේ නිදහස් අරගලයන් සහ ප්රජාතන්ත්රවාදය සංසන්දනය කරමින්, ශ්රී ලාංකේය ජාතියක් ගොඩනගන අතරතුරම එම අභිලාෂයන්ට ගැළපෙන නව දේශපාලන ක්රමයක් දිනාගත යුත්තේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව මෙම කෘතිය හරහා පුළුල්ව සාකච්ඡා කර ඇත. පවතින අර්බුදයෙන් රට ගලවා ගැනීම සඳහා ප්රායෝගික සහ අවිහිංසාවාදී දේශපාලන දැක්මක් අපේක්ෂා කරන සියලු දෙනාට මෙය අතිශය වැදගත් සහ කාලීන මූලාශ්රයකි.
මෙම කෘතිය ශ්රී ලංකා රාජ්යය සහ එහි ආයතන පද්ධතිය තුළ අද වන විට උත්සන්න වී ඇති බරපතළ පරිහානිය හෙවත් ‘කුණුවීම’ සහ ඒ ආශ්රයෙන් හටගෙන ඇති අරාජිකත්වය පිළිබඳව වික්ටර් අයිවන් විසින් රචිත ගැඹුරු විවරණයකි. රට නිදහස ලබන අවස්ථාවේදී හෝ ඉන්පසු වරින් වර සිදුවූ මහා පරිමාණ ලේ වැගිරීම්වලින් පසුව හෝ, රාජ්යයේ යහපැවැත්මට අත්යවශ්ය වූ ඓතිහාසික කොන්දේසි සපුරා ගැනීමට අප ජාතියක් ලෙස අසමත් වීම මෙම ඛේදනීය තත්ත්වයට ප්රධාන හේතුව බව කතුවරයා මෙහිදී පෙන්වා දෙයි.
සමාජයේ සෑම තැනකම දක්නට ලැබෙන මෙම දූෂිත සහ කුණුවූ තත්ත්වයෙහි ගැඹුරු වෙනසක් ඇති කිරීමට සමත් ව්යුහමය ප්රතිසංස්කරණ වෙත රට වහාම යොමු විය යුතු බව මෙමගින් දැඩිව අවධාරණය කරයි. එසේ එම වෙනස්කම් ඇති කර ගැනීමට ශ්රී ලංකාව තවදුරටත් අසමත් වුවහොත්, අනාගතයේදී රට පරිපූර්ණ කාලකණ්ණි සහ අවාසනාවන්ත තත්ත්වයකට ඇද වැටීම නොවැළැක්විය හැකි බවට මෙම කෘතිය හරහා පාඨකයාට මෙන්ම සමස්ත සමාජයටම ප්රබල අනතුරු ඇඟවීමක් සිදු කර තිබේ. පවතින දේශපාලන සහ ආයතනික අර්බුදයේ සැබෑ ගැඹුර තේරුම් ගැනීමට අපේක්ෂා කරන ඕනෑම අයෙකුට මෙය ඉතා වැදගත් කෘතියකි.
මෙම කෘතිය ශ්රී ලංකාවේ දේශපාලනය හැඩගැස්වීමේලා තීරණාත්මක බලපෑමක් සිදුකළ ‘පවුල’ සහ ‘කුලය’ යන සංවේදී මාතෘකා ද්විත්වය පිළිබඳව වික්ටර් අයිවන් විසින් රචිත ගැඹුරු විමර්ශනයකි. ශ්රී ලාංකේය සමාජය තුළ දේශපාලන පවුල් පසුබිම ප්රසිද්ධියේ සාකච්ඡාවට ලක්වන විෂයයක් වුවද, කුල භේදය යනු ප්රසිද්ධියේ කතා නොකරන එහෙත් සමාජය සහ දේශපාලනය දැඩිව පාලනය කරන සැඟවුණු බලවේගයක් බව කතුවරයා මෙහිදී පෙන්වා දෙයි.
යටත්විජිත සමයේ පැවති මුදලි ආධිපත්යය බිඳවැටීම, සේනානායකවරුන්ගේ මතුවීම සහ බණ්ඩාරනායකවරුන් නව වේශයකින් දේශපාලන බලය හිමිකර ගැනීම ආදී ඓතිහාසික සිදුවීම් හරහා ලංකාවේ දේශපාලන බල අරගලය විකාශනය වූ ආකාරය මෙහි පුළුල් ලෙස සාකච්ඡාවට ලක් කර තිබේ. දේශපාලන බලය රඳවා ගැනීමේදී ප්රභූ පවුල් සංස්කෘතිය සහ කුල ක්රමයේ අදෘශ්යමාන හස්තය ක්රියාත්මක වන ආකාරය නිවැරදිව තේරුම් ගැනීමට අපේක්ෂා කරන පාඨකයන්ට මෙන්ම දේශපාලන ඉතිහාසය හදාරන්නන්ට ද මෙම කෘතිය අතිශය වැදගත් මූලාශ්රයක් වනු ඇත.
මෙම කෘතිය ශ්රී ලංකා දේශපාලන ඉතිහාසයේ අතිශය තීරණාත්මක සහ කැළඹිලි සහිත වකවානුවක් ආවරණය කරමින් වික්ටර් අයිවන් විසින් රචිත කාලීන දේශපාලන විග්රහයකි. ‘රාවය’ සඟරාවේ සහ පුවත්පතේ “කාලිංගේ දේශපාලන විග්රහය” යන නමින් කලින් කලට පළ වූ, පාඨකයන් අතර දැඩි කතාබහට ලක්වූ විශේෂ දේශපාලන ලිපි එකතුවක් මෙලෙස ග්රන්ථයක් ලෙස සම්පාදනය කර ඇත.
මෙහිදී ප්රධාන වශයෙන් ඉන්දු-ලංකා සාම ගිවිසුම, ඒ හරහා රට තුළ ඇති වූ දේශපාලන අර්බුද, විජය කුමාරණතුංග ඝාතනය සහ ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ දෙවැනි කැරැල්ල වැනි තීරණාත්මක සිදුවීම් රැසක් ගැඹුරු සමාජ-දේශපාලනික කෝණයකින් සාකච්ඡාවට ලක් කර තිබේ. එකල පැවති දේශපාලන හැසිරීම් සහ සමකාලීන සිදුවීම් පිළිබඳව කතුවරයාගේ තියුණු නිරීක්ෂණයන් මෙම කෘතිය හරහා මැනවින් ඉදිරිපත් කර ඇත. ශ්රී ලංකාවේ ආසන්න දේශපාලන ඉතිහාසය සහ අසූවේ දශකයේ අග භාගයේ පැවති අර්බුදකාරී වාතාවරණය පිළිබඳව පුළුල් අවබෝධයක් ලබාගැනීමට කැමති පාඨකයන්ට මෙන්ම ඉතිහාසය හදාරන්නන්ට ද මෙය අතිශය වැදගත් මූලාශ්රයකි.
මෙම කෘතිය ශ්රී ලංකාවේ අර්බුදයේ ඓතිහාසික විකාශනය පිළිබඳව වික්ටර් අයිවන් විසින් රචිත ‘අර්බුදයේ ගමන් මඟ’ නමැති ග්රන්ථයයි. 1988 වසරේදී ප්රථම වරට මුද්රණය කර ඇති මෙම කෘතියේ ලබා දී ඇති අවසන් පිටුවෙහි (ස්තුතිය) කතුවරයා විසින් මෙය සාර්ථකව එළිදැක්වීම සඳහා විවිධ අයුරින් සහාය වූ සියලු දෙනාටම සිය කෘතවේදීත්වය පළ කර තිබේ. විශේෂයෙන්ම මෙහි ව්යාකරණ සහ භාෂාව සම්බන්ධයෙන් සොයා බැලූ අරිසෙන් අහුබුදු, උපාලි කොළඹගේ සහ සඳා අහුබුදු යන අයටත්, අවශ්ය පොත්පත් සපයා දෙමින් අනුග්රහය දැක්වූ ආනන්ද චිත්තම්බලම් සහ රංජිත් අමරකීර්තී පලිහපිටිය යන මහතුන්ටත් කතුවරයාගේ විශේෂ ස්තූතිය හිමිවී ඇත. ඊට අමතරව යතුරුලියනය හා පිටපත් සකස් කර දුන් අයටත්, පිටකවරය නිර්මාණය කළ අශෝකා පද්මසිරිටත්, මුද්රණ කටයුතු සිදුකළ රත්මලානේ විශ්ව ලේඛා ආයතනයේ කාර්ය මණ්ඩලයට සහ පොත බෙදා හැරීමේ කටයුතුවලට සහාය වූ සුනිල් ජයසේකර ඇතුළු සියලු දෙනාටත් කතුවරයා මෙහිදී සිය ස්තූතිය පුද කර ඇත.
මෙම කෘතිය ශ්රී ලංකාව මුහුණ දී සිටින දැවැන්ත අර්බුදය සහ ඒ තුළ ආගම විසින් ඉටු කරනු ලබන සංකීර්ණ භූමිකාව පිළිබඳව වික්ටර් අයිවන් විසින් රචිත ගැඹුරු විවරණයකි. පවතින ගැටලුවලට විසඳුම් ලබාදෙන ගැලවුම්කරුවකු වෙනුවට, බුද්ධාගම මෙම අර්බුදයේම කොටස්කරුවකු බවට පත්ව ඇති ආකාරය කතුවරයා මෙහිදී පෙන්වා දෙයි. මෙය බුදු දහමේ වරදක් නිසා නොව, කාලයාගේ ඇවෑමෙන් බුද්ධාගම සිංහල ජාතිය සමග දැඩිව අනන්ය වීම නිසා මතු වූ ඛේදනීය තත්ත්වයක් බව මෙමගින් පැහැදිලි කරයි.
බෞද්ධ පුනරුදයේ ආරම්භයේ සිට ගංගොඩවිල සෝම හිමියන්ගේ යුගය දක්වා වූ ඓතිහාසික විකාශනය ඔස්සේ, ජාතිය සහ ආගම අතර ගොඩනැගී ඇති මෙම අවියෝජනීය බැඳීම මෙහි පුළුල් ලෙස සාකච්ඡාවට ලක් කෙරේ. ශ්රී ලංකාවේ දිගුකාලීන වාර්ගික ආරවුල හුදු ජනවාර්ගික ගැටලුවක් පමණක්ම නොවන බවත්, එය ආගමික ගැටුම් සමග තදින්ම ගැටගැසී ඇති බවත් කතුවරයා සියුම්ව නිරීක්ෂණය කර තිබේ. ජනවර්ගය නිර්මාණය කිරීමේදී බුද්ධාගම විසින් ඉටුකර ඇති ඓතිහාසික කාර්යභාරය ද මෙම කෘතිය හරහා විමර්ශනයට ලක් කර ඇත.
ශ්රී ලංකාව මුහුණ දී සිටින අර්බුදවලින් කවදා හෝ නිදහස් වීමට නම්, ඒ කෙරෙහි බලපා තිබෙන පෙනෙන මෙන්ම නොපෙනෙන සියලු සාධක විවෘතව විමසා බැලිය යුතු බව මෙමගින් දැඩිව අවධාරණය කරයි. සාම්ප්රදායික රාමුවෙන් ඔබ්බට ගොස් සමාජයේ පවතින ආගමික සහ වාර්ගික අර්බුදයේ සැබෑ මුහුණුවර නිවැරදිව තේරුම් ගැනීමට අපේක්ෂා කරන පාඨකයන්ට මෙන්ම සමාජ ගවේෂකයන්ට ද මෙය විවාදාත්මක එහෙත් අතිශය වැදගත් මූලාශ්රයකි.
මෙම කෘතිය ශ්රී ලංකාවේ පූර්ව නූතන යුගයේ සිට බ්රිතාන්ය පාලන සමයේ අවසානය දක්වා වූ දීර්ඝ කාල පරිච්ඡේදයක් තුළ මෙරට සමාජ, දේශපාලන සහ ආගමික පරිණාමය පිළිබඳව වික්ටර් අයිවන් විසින් රචිත ගැඹුරු ඓතිහාසික විවරණයකි. ඉතිහාසය දෙස බලන සාම්ප්රදායික කෝණයෙන් බැහැරව, සමාජයේ ගතික ලක්ෂණ සහ විවිධ යුගයන්හිදී සිදු වූ ව්යුහාත්මක වෙනස්කම් මෙහිදී විමර්ශනයට ලක් කෙරේ. විශේෂයෙන්ම පූර්ව නූතන යුගයේදී මිනිසුන් බෙදා වෙන් කළ ප්රධාන සාධකය ජනවර්ගය නොව ආගම වූ බවත්, වාර්ගිකත්වය යනු නූතන යුගයේ නිර්මාණයක් බවත් පෙන්වා දෙමින් කතුවරයා මෙහිදී මතභේදාත්මක එහෙත් තර්කානුකූල ප්රවාද රැසක් ඉදිරිපත් කරයි.
පොළොන්නරුව යුගයෙන් පසු බ්රිතාන්ය යුගය දක්වා වූ කාලය තුළ ලංකාවේ ශිෂ්ටාචාරය එකතැන පල්වෙන හෝ පරිහානියට පත් වූ තත්ත්වයක තිබූ බවත්, බ්රිතාන්ය පාලනය යටතේ සිදු වූ පරිවර්තනයන් නිසා ලංකාව නවීන රාජ්යයක් බවට පත්වීමේ මූලික අඩිතාලම වැටුණු බවත් මෙම කෘතිය හරහා විග්රහ කෙරේ. එසේම අතීත රජවරුන්ගේ ආගමික සහනශීලීත්වය සහ එකල ආගම හෝ වර්ගය මුල් කරගත් ගැටුම් ඇති නොවීමට බලපෑ හේතු පිළිබඳව ද කතුවරයා සියුම් නිරීක්ෂණයන් ඉදිරිපත් කර තිබේ. ශ්රී ලංකා ඉතිහාසයේ සැඟවුණු පැති සහ සමාජ පරිණාමයේ සැබෑ ස්වභාවය විද්යාත්මකව තේරුම් ගැනීමට උනන්දුවක් දක්වන පාඨකයන්ට මෙන්ම ඉතිහාසඥයන්ට ද මෙය අතිශය වැදගත් සහ මඟහැරිය නොහැකි කෘතියකි.
මෙම කෘතිය නිදහස දිනාගැනීමේ සිට අද දක්වා ශ්රී ලංකාව ගමන් කර ඇති දේශපාලන මග සහ එම ගමන්මග තුළ වර්ධනය වී ඇති සමස්ත අර්බුදය පිළිබඳව වික්ටර් අයිවන් විසින් රචිත තියුණු විවරණයකි. රටක් වශයෙන් අප මුහුණ දී සිටින මෙම විස්තීරණ අර්බුදයට ප්රධානතම හේතුව ලෙස කතුවරයා දකින්නේ, මෙරට දේශපාලන සහ සමාජ තලයේ පවතින චින්තනමය දුගීභාවය සහ අවුල් සහගත ස්වභාවයයි. යටත්විජිත පාලනයෙන් පසු නවීන රාජ්යයක් සහ නවීන සමාජයක් ගොඩනගා ගැනීමට අවශ්ය කරන ශක්තිමත් බුද්ධිමය පදනමක් සකස් කර ගැනීමට අප අසමත් වීම ජාතියේ ඛේදවාචකය ලෙස මෙහිදී හඳුන්වා දෙයි.
වාමාංශික ව්යාපාරය ඇතුළු මෙරට බිහි වූ විවිධ දේශපාලන හා සමාජ ව්යාපාර පවා සිදු කර ඇත්තේ, පවතින දුප්පත් චින්තනය මත යල්පැන ගිය අදහස් පැටවීම මගින් සමාජය තව තවත් අවුල් කිරීම බව කතුවරයා පෙන්වා දෙයි. රටේ පවතින අර්බුදය ජයගැනීමට නම් සමාජ-දේශපාලන චින්තනය විධිමත් ලෙස නවීකරණය කරගත යුතු බවත්, ඒ සඳහා අවශ්ය විකල්ප දැක්මක් ගොඩනගා ගත හැක්කේ පවතින චින්තනමය අගාධය නිවැරදිව තේරුම් ගැනීමෙන් පමණක් බවත් මෙමගින් අවධාරණය කෙරේ. ශ්රී ලංකාවේ වර්තමාන පරිහානියට බලපා ඇති දෘෂ්ටිමය හේතු සහ දේශපාලන යථාර්ථය විද්යාත්මකව තේරුම් ගැනීමට උනන්දුවක් දක්වන පාඨකයන්ට මෙය අතිශය වැදගත් මූලාශ්රයකි.
මෙම කෘතිය ශ්රී ලංකාවේ වී ගොවිතැන ආශ්රිතව පවතින ‘අඳ ක්රමය’ සහ එහි ඵලදායිතාව පිළිබඳව වික්ටර් අයිවන් විසින් සිදුකරන ලද සුවිශේෂී අධ්යයනයකි. මෙහි ඇති වඩාත්ම කැපී පෙනෙන ලක්ෂණය වන්නේ, කතුවරයා 1971 කැරැල්ලේ සිරකරුවකු ලෙස සිරගතව සිටි වකවානුවේදී මෙම ශාස්ත්රීය විමර්ශනය සිදුකර තිබීමයි. ක්ෂේත්ර අධ්යයනයකට වඩා මෙම විෂය සම්බන්ධයෙන් එතෙක් ලියැවී තිබූ පොත්පත් සහ දත්ත වාර්තා ඇසුරින් සිරගෙදරදී ලැබුණු බුද්ධිමය අවකාශය උපයෝගී කරගනිමින් මෙය සම්පාදනය කර ඇත.
ලංකාවේ කෘෂිකර්මාන්තය පිළිබඳව තාක්ෂණික පර්යේෂණ රැසක් සිදුවී තිබුණ ද, කෘෂිකර්මයේ සැබෑ නියමුවා වන ‘ගොවියා’ පිළිබඳව කෙරෙන ශාස්ත්රීය අවධානය ඉතා අවම බව කතුවරයා මෙහිදී පෙන්වා දෙයි. විශේෂයෙන්ම ‘රටේ ජීවනාලිය’ ලෙස හඳුන්වන ගොවියාගේ සමාජ සහ ආර්ථික තත්ත්වය මෙන්ම ඔහු මුහුණ දෙන ප්රායෝගික අභියෝග කෙරෙහි ප්රතිපත්ති සම්පාදකයින්ගේ අවධානය යොමු විය යුතු ආකාරය මෙමගින් සාකච්ඡා කෙරේ. හම්බන්තොට, නුවර සහ කොළඹ වැනි ප්රදේශවල දත්ත සංසන්දනාත්මකව ඉදිරිපත් කරමින් අඳ ගොවියාගේ ස්වභාවය විද්යාත්මකව විශ්ලේෂණය කිරීමට මෙහිදී උත්සාහ දරා තිබේ.
අඳ ගොවිතැන් ක්රමය හේතුවෙන් වී නිෂ්පාදනයේ ඵලදායිතාවයට සිදුවන බලපෑමත්, ඉඩම් හිමිකම සහ අඳ ගොවියා අතර ඇති සම්බන්ධතාවයත් මෙම කෘතියේ ප්රධාන තේමාවන් වේ. නිදහසින් පසු ශ්රී ලංකාවේ කෘෂිකාර්මික ප්රතිපත්ති ක්රියාත්මක වූ ආකාරය සහ අඳ ගොවි පනත් හරහා අපේක්ෂිත අරමුණු ඉටුවී ඇත්ද යන්න පිළිබඳව විවේචනාත්මක දැක්මක් මෙහි අන්තර්ගත වේ. ගොවි ජනතාවගේ ජීවන මට්ටම නඟා සිටුවීම සඳහා අවශ්ය කරන ව්යුහාත්මක වෙනස්කම් මොනවාද යන්න පිළිබඳව ද කතුවරයා සිය අවධානය යොමු කරයි.
සමස්තයක් ලෙස ගත් කල, ‘අඳ ගොවිතැනේ අභියෝගය’ යනු හුදු කෘෂිකාර්මික පොතක් පමණක් නොව, එය ලංකාවේ ග්රාමීය ආර්ථිකයේ පවතින ගැටලු සහ ගොවි ජනතාවගේ සමාජ පසුබිම අවබෝධ කර ගැනීමට රුකුල් දෙන බුද්ධිමය මූලාශ්රයකි. සිරගෙදර වැනි සීමිත වටපිටාවක සිට දැනුම ගවේෂණය කරමින් වික්ටර් අයිවන් විසින් සිදුකළ මෙම කාර්යය, ලංකාවේ කෘෂි-සමාජ විද්යාත්මක ගවේෂණයන් අතර සුවිශේෂී සන්ධිස්ථානයක් ලෙස සැලකිය හැකිය. ශ්රී ලංකාවේ කෘෂිකාර්මික ඉතිහාසය සහ ගොවි අරගල පිළිබඳ උනන්දුවක් දක්වන සැමට මෙය ඉතා වැදගත් මඟපෙන්වීමකි.
මෙම කෘතිය ශ්රී ලංකාව මුහුණ දී සිටින විස්තීර්ණ අර්බුදයේ මූලික පදනම කෙටියෙන් විග්රහ කරමින්, එම අඳුරු තත්ත්වයෙන් මිදී රට තුළ සැබෑ ‘ක්රමයේ වෙනසක්’ (System Change) ඇති කරගත හැක්කේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව වික්ටර් අයිවන් විසින් රචිත කාලීන දේශපාලන විවරණයකි. රටක් ලෙස අප මුහුණ දෙන දැවැන්ත අර්බුදවලට විසඳුම් සෙවීමේදී සාම්ප්රදායික දේශපාලන රාමුවෙන් ඔබ්බට ගිය සෘජු මහජන මැදිහත්වීමක අත්යවශ්යතාව කතුවරයා මෙහිදී මැනවින් පැහැදිලි කරයි. මීට පෙර පළ කළ ලිපි කිහිපයක් සම්පූර්ණයෙන්ම සංස්කරණය කරමින් සහ මෙම කෘතිය වෙනුවෙන්ම අලුතින් රචනා කළ විශේෂ ලිපි කිහිපයක් ද එක් කරමින් මෙය සම්පාදනය කර තිබේ.
ක්රමයේ වෙනසක් යනු ආයුධ අතට ගෙන, මනුෂ්ය ඝාතන හෝ දේපළ විනාශ කිරීම් හරහා සිදුකරන ප්රචණ්ඩකාරී ක්රියාවලියක් නොවන බව මෙම කෘතිය දැඩිව අවධාරණය කරයි. ඒ වෙනුවට එය නීතියට අනුකූලව, විනයගරුකව, ප්රජාතන්ත්රවාදීව සහ නිර්මාණාත්මක ලෙස මහජනයාට හිමි පරමාධිපත්ය බලය භාවිත කිරීමෙන් සාමකාමීව දිනාගත යුතු තත්ත්වයක් බව පෙන්වා දෙයි. ඒ සඳහා ‘සහභාගි ව්යවස්ථා සම්පාදන ක්රමයක්’ හෙවත් ‘මහජන ව්යවස්ථා සම්පාදන මාදිලියක්’ (Participatory Constitution Making Process) අනුගමනය කිරීමේ වැදගත්කම සහ එමගින් සමස්ත දේශපාලන ක්රමයේම පූර්ණ විපර්යාසයක් ඇති කළ හැකි ආකාරය මෙහි පුළුල් ලෙස සාකච්ඡාවට ලක් කර ඇත.
පවතින අර්බුදකාරී දේශපාලන හා සමාජීය වටපිටාව තුළ, ප්රචණ්ඩත්වයෙන් තොරව අවිහිංසාවාදීව සහ ප්රජාතන්ත්රවාදීව යහපත් වෙනසක් අපේක්ෂා කරන පුරවැසියන්ට මෙම කෘතිය අගනා මඟපෙන්වීමක් සපයයි. ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා ප්රතිසංස්කරණ සහ මහජන පරමාධිපත්යය පිළිබඳව උනන්දුවක් දක්වන දේශපාලන ක්රියාකාරිකයන්ට, විද්යාර්ථීන්ට මෙන්ම ශ්රී ලංකාවේ අනාගතය පිළිබඳව සිතන ඕනෑම සාමාන්ය පාඨකයෙකුට ද මෙය අතිශය වැදගත් සහ ප්රායෝගික බුද්ධිමය මූලාශ්රයකි.
Victor Ivan’s photo-essay “Paradise in Tears: A Journey Through History and Conflict” is a treasury of 442 photographs covering the period from 1800 to 1994, that includes a photograph of the Kaffirs dating back to 1890s.
“Paradise in Tears” is a photographic guide to Sri Lanka, capturing its history from colonial times to the tragic end of President R. Premadasa. The images portray the island’s beauty during colonial rule, the struggle for independence, and the complexities of post-independence nation-building.
The lens then focuses on the transformative period under President Premadasa, highlighting both progress and challenges. The guide culminates in a poignant tribute to the late leader, marking the nation’s sorrow. Through carefully curated visuals, “Paradise in Tears” unfolds as a powerful narrative, showcasing Sri Lanka’s resilience amid triumphs and tribulations.