BIOGRAPHY - VICTOR IVAN
Majuwana Kankanamage Victor Ivan : 26 June 1949 – 19 January 2025
1971 අරගලයේ කැරලිකරුවෙකු ලෙස සිරගත වන විට ඔහු පසු වූයේ, පෙර සිදු වූ පිපිරීමක් හේතුවෙන් පෑනක්වත් නිසි ලෙස අල්ලාගත නොහැකි තරමට දෑත් තුවාල ලබා සිටි අතිශය දුෂ්කර තත්ත්වයක ය. එහෙත් සිරමැදිරිය තුළ දී මාක්ස්වාදය වෙනුවට ගාන්ධිවාදී දර්ශනය වැළඳ ගන්නා ඔහු, සිය අප්‍රතිහත ධෛර්යයෙන් යුතුව යළිත් ලිවීමට හුරු වෙයි. එතැන් පටන් වසර විසිපහක් පුරා ‘රාවය’ පුවත්පතේ ප්‍රධාන කතුවරයා ලෙස ද, දශක හතරක් පුරාවට දූෂණයට, දණ්ඩමුක්තියට සහ බලය අයුතු ලෙස භාවිත කිරීමට එරෙහිව ද ඔහු ගෙන ගිය මාධ්‍ය අරගලය ශ්‍රී ලාංකේය සමාජය තුළ නොමැකෙන සටහනක් තබා ඇත.
He was sentenced as a rebel in 1971, and the blast that injured him before the rising left his hands barely able to hold a pen. In prison he left Marxism for Gandhi and taught himself to write again. For twenty-five years he edited Ravaya, and for forty he wrote against corruption, impunity and the abuse of power.
Chapter 1 — Early Years (1949-1967)
1949 ජූනි මස 26 වන දින නැගෙනහිර වෙරළ තීරයේ පිහිටි මඩකලපුවේ දී මජුවාන කංකානම්ගේ වික්ටර් අයිවන් මෙලොව එළිය දුටුවේය. පිරිමි දරුවන් සිව්දෙනෙකුගෙන් යුත් පවුලේ දෙවැනියා වූ ඔහුගේ ළමා විය ගෙවී ගියේ ගාල්ල අක්මීමාන, කපුහෙන්පොළ පිහිටි ඔවුන්ගේ මහගෙදර ය. ඔහුට යන්තම් වයස අවුරුදු හතක් පිරෙද්දී ගසකින් වැටී පියා අකාලයේ මියයාමත් සමඟ, දරුවන් සිව්දෙනාගේම බර මවගේ කර මතට වැටිණි. පියාගේ වියෝවෙන් පසු ඥාතීන්ගේ රැකවරණය මැද හැදී වැඩෙන ඔහු, සිය පාසල් අධ්‍යාපනය සඳහා මහනුවර කටුගස්තොට ශාන්ත අන්තෝනි විද්‍යාලයටත්, ඉන් අනතුරුව ගාල්ල ශාන්ත ඇලෝසියස් විද්‍යාලයටත් ඇතුළත් විය.
දේශපාලනය කෙරෙහි වූ සහජ ඇල්ම කුඩා කල සිටම ඔහු තුළ ලියලමින් තිබිණි. 1965 වසරේ දී, එනම් යන්තම් වයස අවුරුදු පහළොවක් වැනි ළාබාල වියේ දීම මහ මැතිවරණ වේදිකාවල අදහස් දැක්වීමට ඔහු නිර්භීත වූ අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ශාන්ත ඇලෝසියස් විද්‍යාලයෙන් අස්වීමට ද ඔහුට සිදු විය. ඉන් පසුව ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂයේ ක්‍රියාකාරිකයෙකු ලෙස කටයුතු කළ ඔහුට, ස්ථිර රැකියාවක් නොමැතිව වසර තුනක දුෂ්කර කාලයක් ගත කිරීමට සිදු විය. සිග්මා ඉන්ඩස්ට්‍රීස් (Sigma Industries) ආයතනයේ ආධුනිකයෙකු ලෙස සේවය කරමින් සිටියදී වැඩවර්ජනයකට එක්වීම හේතුවෙන් එම රැකියාව ද ඔහුට අහිමි වී ගියේය. 1967 වසර එළඹෙන විට, සමාජ විප්ලවයක අපේක්ෂාවෙන් යුතුව අලුතින් ගොඩනැගෙමින් තිබූ රහසිගත ව්‍යාපාරයකට ආකර්ෂණය වූ, දකුණේ උගත් එහෙත් රැකියා විරහිත තරුණයන් දහස් ගණනක් වූ පිරිස අතරට ඔහු ද එක්ව සිටියේය.
Victor Ivan was born Majuwana Kankanamage Victor Ivan on 26 June 1949 in Batticaloa, on the east coast, and grew up in the family’s home village of Kapuhenpola, Akmeemana, near Galle. He was the second of four sons. When he was seven, his father was killed in a fall from a tree, leaving his mother to raise the four boys. He was schooled at St Anthony’s College, Katugastota, in Kandy, where he boarded with relatives, and at St Aloysius’ College, Galle.
Politics found him early. In 1965, at fifteen, he spoke at meetings during the general election campaign, and St Aloysius’ asked him to leave. He worked for the Sri Lanka Freedom Party, spent three years without a steady job, and lost an apprenticeship at Sigma Industries after joining a strike. By 1967 he was one of thousands of educated, jobless young men in the south drawn to a new underground movement that promised revolution.
Chapter 2 — The Rebel (to 1971)
1967 වසරේ සිට මෙම නව ව්‍යාපාරයේ දේශපාලන පන්තිවලට සහභාගී වූ ඔහු, නොබෝ කලකින්ම එහි දේශකයෙකු බවට පත් විය. පැලවත්තේ පැවති රහසිගත කඳවුරකදී ඔහුට රෝහණ විජේවීර ඇතුළු එහි ප්‍රධාන නායකයින් මුණගැසෙන අතර, ඉන් පසුව ඔහුගේ ජීවිතය සම්පූර්ණයෙන්ම නව මාවතකට අවතීර්ණ වෙයි. ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ තුළ ‘පොඩි අතුල’ යන අන්වර්ථ නාමයෙන් ජනප්‍රිය වූ ඔහුට, ගාල්ල, මීගමුව සහ කොළඹ කේන්ද්‍ර කරගනිමින් වෘත්තීය සමිති ජාලයක් ගොඩනැගීමේ කාර්යභාරය පැවරුණු අතර, පසුව එහි අතිශය තීරණාත්මක අංශයක් වූ ආයුධ අංශයේ භාරකාරත්වය ද හිමි විය.
ඔහුගේ ජීවිතයේ ඛේදජනකම හැරවුම් ලක්ෂ්‍යය සනිටුහන් වන්නේ 1970 දෙසැම්බර් 17 වැනිදා ය. ඔහු විසින් අත්හදා බලමින් සිටි බෝම්බයක් හදිසියේ පුපුරා යාමෙන් ඔහු බරපතළ ලෙස තුවාල ලැබීය. ඉන් ඔහුගේ එක් අතක් සම්පූර්ණයෙන්ම අප්‍රාණික වූ අතර, අනෙක් අත පෑනක් හෝ අල්ලාගත නොහැකි තරමට විකෘති විය. මෙලෙස තුවාල ලබා අසරණව සිටියදීම, 1971 අප්‍රේල් අරගලය දියත් වීමට පෙර දින එනම් අප්‍රේල් 04 වැනිදා අලුයම ඔහු පොලිස් අත්අඩංගුවට පත් වෙයි. ඉන්පසු එළඹුණු මාස ගණනාව පුරාවටම ඔහුට ජීවත් වීමට සිදු වූයේ අඳුරු පොලිස් සිරමැදිරි තුළ, දැඩි හමුදා භාරයේ සහ දහස් ගණනක් තරුණ සැකකරුවන් ගාල් කර සිටි සිර කඳවුරුවල ය. මෙම අතිශය කටුක සති දහසය තුළ තමන් මුහුණ දුන් අත්දැකීම් ඔහු පසුකලෙක දින සටහනක් ලෙස සිය වචනයෙන්ම ලියා තැබූ අතර, එම වටිනා ඓතිහාසික සටහන අදටත් සුරැකිව පවතී.
1972 වසරේදී රජය විසින් අරගලයේ නායකයින් අපරාධ යුක්ති කොමිෂන් සභාව ඉදිරියට පමුණුවන ලද අතර, එහි ප්‍රධාන නඩුවේ හත්වන සැකකරු ලෙස නම් කෙරුණේ වික්ටර් අයිවන් ය. 1973 සැප්තැම්බර් 05 වැනිදා, අගවිනිසුරු එච්.එන්.ජී. ප්‍රනාන්දු ඇතුළු පංච පුද්ගල විනිසුරු මඬුල්ලක් ඉදිරියේ සාක්ෂි කූඩුවට නැගීම ප්‍රතික්ෂේප කළ මෙම තරුණ කැරලිකරුවා, ඍජුවම විත්ති කූඩුවේ සිට සිය ඓතිහාසික ප්‍රකාශය සිදු කළේය. 1971 අරගලය පසුපස වූ දේශපාලනික හේතු සාධක නිර්භීතව පැහැදිලි කළ ඔහු, එහි වගකීම තමන් ඇතුළු නායකයින් භාරගත යුතු බව විවෘතවම පිළිගත්තේය. කොමිෂන් සභාව විසින් ඔහුව වරදකරු බවට තීන්දු කළ නමුත්, ඔහු මුහුණ දී සිටි ශාරීරික ආබාධිත තත්ත්වය සැලකිල්ලට ගනිමින්, සෙසු නායකයින්ට නියම කළ බරපතළ වැඩ සහිත සිරදඬුවම වෙනුවට ඔහුට වසර පහක සාමාන්‍ය සිරදඬුවමක් නියම කෙරිණි.
From 1967 he attended the movement’s classes, began lecturing himself, and met Rohana Wijeweera and its other leaders at a camp at Pelawatte. Inside the Janatha Vimukthi Peramuna he was known as Podi Athula, the younger Athula. He worked for the movement in Galle, Negombo and among trade unions in Colombo, and was put in charge of its arms section.
On 17 December 1970 he was badly injured when a bomb he was testing exploded. One hand was lost and the other left too damaged to hold a pen. He was arrested before dawn on 4 April 1971, the eve of the rising, and spent the months that followed in police cells, army custody and the prison camps where thousands of young suspects were held. What was done to him in those sixteen weeks he later wrote down himself, entry by entry, in a dated account that survives in his own words.
In 1972 the government put the movement’s leaders on trial before the Criminal Justice Commission. Victor Ivan was the seventh suspect in the Main Case. On 5 September 1973, before Chief Justice H.N.G. Fernando and four other judges, he declined to enter the witness box and instead made a statement from the dock. He explained the political causes of the rising and accepted that its leaders, himself among them, bore responsibility for it. The Commission found him guilty and, because of his injury, sentenced him to five years’ simple imprisonment rather than the rigorous imprisonment given to others.
Chapter 3 — Prison (1971–1977)
වසර හතකට ආසන්න කාලයක් සිරගතව සිටීමට වික්ටර් අයිවන්ට සිදුවිය. එහෙත් සිරගෙයින් නිදහස් වී යළි සමාජයට පිය නැගුවේ එදා සිරගෙට ගිය ඒ පැරණි කැරලිකරුවා නම් නොවේ.
සිරගත වූ මුල් අවදියේ ඔහු දැඩිව විශ්වාස කළේ 71 අරගලය අසාර්ථක වීමට ප්‍රධාන හේතුව නායකයින් තුළ මාක්ස්වාදය පිළිබඳ පැවති අවබෝධයේ අඩුපාඩු බවයි. එබැවින් ඔහු සිරකුටිය තුළදී මාක්ස්වාදය වඩාත් ගැඹුරින් හැදෑරීමට පටන් ගත්තේය. එහෙත්, එහි ගැඹුරට යන්නට යන්නට ඔහු ක්‍රමයෙන් එයින් ඈත් වන්නට විය. විප්ලවවාදී පක්ෂ කොතරම් අවංක චේතනාවෙන් ක්‍රියා කළ ද, අවසානයේ ජනතාවගේ නාමයෙන් බලය අත්පත් කරගන්නා ඔවුන් පසුව ඒ ජනතාවම මර්දනය කරමින් පාලනය කරන බව ඔහු නිගමනය කළේය. මේ හරහා මාක්ස්වාදයෙන් වියුක්ත වී ගාන්ධිවාදී දර්ශනය කෙරෙහි ආකර්ෂණය වූ ඔහු, කිසිදු ලේ වැගිරීමකින් තොරව සමාජයේ සැබෑ වෙනසක් ඇති කළ හැකි ප්‍රබලම ආයුධය ‘අවිහිංසාව’ බව දැඩිව විශ්වාස කළේය. එසේ වුවද, මාක්ස් සහ එංගල්ස්ගේ ඓතිහාසික භෞතිකවාදය (Historical Materialism) තම දේශපාලන ලෝක දැක්ම හැඩගැස්වීමට පසුකාලීනව ද බලපෑ බව ඔහු ලියා තැබීය.
සිරගත වූ මුල් සමයේ, අතෙහි වූ බරපතළ තුවාල හේතුවෙන් ඔහුට කිසිසේත්ම අකුරු ලිවීමට නොහැකි විය. එකල ඔහු වෙනුවෙන් ලිපි ලියා දීමට පිහිට වූයේ අරගලයට සම්බන්ධ වී ඔහු සමඟම සිරගතව සිටි භික්ෂූන් වහන්සේලා දෙනමකි. උන්වහන්සේලා කළ ඒ මහඟු උපකාරය ඔහු සිය ජීවිතයේ කිසි දිනෙක අමතක කළේ නැත. ඉන් අනතුරුව, අතිශය වේදනාකාරී සහ දීර්ඝ පුහුණුවකින් පසු, තම තුවාල වූ ඇඟිලිවලින් යළිත් පෑනක් අල්ලා ගැනීමට තරම් ඔහු සිය ධෛර්යය අවදි කළේය. එහෙත් ඔහුට කිසි දිනෙක පෙර තිබූ පැහැදිලි අත් අකුරු යළි හිමි වූයේ නැත. පසුකාලීනව ඔහුගේ මුළු ජීවිත කාලය පුරාම, ‘රාවය’ පුවත්පතේ ඔහු ලියූ දහසක් ලිපිවල ඒ අපැහැදිලි අකුරු නිවැරදිව කියවීමට හැකියාව තිබුණේ රාවයේ අකුරු අමුණන්නා වූ ‘ධම්මික’ට පමණක් වීම ද අපූරු සත්‍යයකි.
සිරගෙදර යනු හුදෙක් දඬුවම් විඳින ස්ථානයක් පමණක් කර නොගත් ඔහු, එය තම ජීවිතයේ ‘විශ්වවිද්‍යාලය’ බවට පත් කර ගත්තේය. ශ්‍රී ලංකාව අර්ධ-වැඩවසම් සමාජයක් ද යන්න පිළිබඳව ‘පෙරදිග සුළං’ කණ්ඩායමේ මාඕවාදී නායකයෙකු වූ ගාමිණී යාපා සමඟ ඔහු ඇති කරගත් දීර්ඝ ලිඛිත සංවාදය, මෙරට ග්‍රාමීය ජීවිතය, වී ගොවිතැන සහ ඉඩම් භුක්තිය පිළිබඳව ගැඹුරින් අධ්‍යයනය කිරීමට ඔහුට මාවත විවර කළේය. සුසිල් සිරිවර්ධනයන් විසින් කියවීමට ලබා දුන් පොත්පත් මෙන්ම, ගොවිකටයුතු පර්යේෂණ හා පුහුණු කිරීමේ ආයතනය විසින් දිස්ත්‍රික්ක පහක සිදු කරන ලද සමීක්ෂණ දත්ත ද උපයෝගී කරගනිමින් ඔහු මෙරට අඳ ගොවි ක්‍රමය පිළිබඳව පුළුල් අධ්‍යයනයක් සිදු කළේය. පසුකාලීනව ප්‍රකාශයට පත් වූ ‘අප්‍රේල් කැරැල්ල’ කෘතිය ද, අත්පිටපත අස්ථානගත වූ ‘එච් වට්ටුව’ නම් කෘතිය ද ඔහු අතින් ලියැවුණේ මේ සිරගෙදර අඳුරු කුටිය තුළදී ය.
අවසානයේ, වසර ගණනාවක සිරගත ජීවිතයට නිමාව තබමින්, 1977 වසරේ දී බලයට පත් වූ නව ජයවර්ධන ආණ්ඩුව විසින් ලබා දුන් පොදු සමාව යටතේ ඔහුට යළිත් නිදහස භුක්ති විඳීමේ වරම් හිමි විය.
Victor Ivan spent close to seven years in custody. He did not leave prison as the man who went in.
At first he believed the rising had failed because its leaders had not understood Marxism well enough, so he set out to study it properly. The deeper he read, the further he moved from it. He came to think that revolutionary parties, however sincere, win power on behalf of the people and then too often rule them. In prison he turned to Gandhi, and accepted non-violence as a method that could win real change without killing. He would later write that Marx and Engels’s historical materialism still shaped how he saw the world.
Early in his imprisonment he could not write at all. Two Buddhist monks held for the insurrection wrote his letters for him, and he never forgot their help. Through long and painful practice he trained his damaged fingers to hold a pen again. His handwriting never recovered its old clarity; for the rest of his life only one person at Ravaya, the typesetter Dhammika, could reliably read it.
Prison was also his university. A long written debate with Gamini Yapa, a Maoist leader of the East Wind group, over whether Sri Lanka was a semi-feudal society, sent him to study village life, paddy farming and land tenure. He wrote a study of the ande share-cropping system from Agrarian Research and Training Institute surveys in five districts, with books lent by Susil Siriwardena. He also wrote April Kerella, later published, and H Wattuwa, whose manuscript was lost.
He was released in 1977 under the pardon granted by the new Jayewardene government.
Chapter 4 — Learning to Write Again (1974–1986)
ඔහුගේ ප්‍රථම ලේඛන සමාජගත වන්නේ අඳුරු සිර කුටියක් තුළිනි; එහෙත් ඒ ඔහුගේ සැබෑ නමින් නොවේ. 1974 මැයි සිට 1976 පෙබරවාරි දක්වා කාලය තුළ ‘ජයසේන අක්මීමන’ යන අන්වර්ථ නාමයෙන් ඔහු ලියූ ලිපි ‘ඇත්ත’, ‘ජනදින’ සහ ‘ජනවේගය’ යන පුවත්පත්වල පළ විය. සහල්වලින් රට ස්වයංපෝෂිත කිරීමේ යෝජනා, ගොවි ණය අර්බුදය, කෘෂිකාර්මික ගැටලු සහ ග්‍රාමීය තරුණයන්ගේ ඛේදවාචකය මෙන්ම ශ්‍රී ලංකාවේ බන්ධනාගාර තුළ පවතින සැබෑ තත්ත්වය විවරණය කරන ලිපි පෙළක් ද ඒ අතර විය.
මේ අපූරු ලිපි සිරමැදිරියක සිට එවන්නේ කවුරුන්දැයි එවකට ‘ඇත්ත’ පුවත්පතේ ප්‍රධාන කතුවරයා වූ බී. ඒ. සිරිවර්ධනයන් පවා දැන සිටියේ නැත. එහෙත් එම ලිපිවල අන්තර්ගතයේ වූ ගැඹුර මනාව හඳුනාගත් ඔහු, ඒ සෑම ලිපියක්ම පුවත්පතේ කැපී පෙනෙන අයුරින් පළ කිරීමට පියවර ගත්තේය. පුවත්පතේ අකුරු වී මුද්‍රණය වී එන තම ලිපි දකින සෑම වාරයක් පාසාම, මේ නිර්නාමික සිරකරුවා තුළ ‘මට තවදුරටත් ලිවිය හැකිය’ යන ආත්ම විශ්වාසය දිනෙන් දින මෝරා වැඩුණේය.
1977 වසරේ දී සිරගෙයින් නිදහස් වී පැමිණි පසුද ඔහු සිය පෑන අතහැරියේ නැත. මුල් කාලයේ දී ‘Young Socialist’ වැනි කුඩා වාමාංශික සඟරාවලට තම අදහස් ගොනු කළ ඔහු, ක්‍රමයෙන් ප්‍රධාන ධාරාවේ පුවත්පත් වෙත ද අවතීර්ණ විය. 1982 සිට 1984 දක්වා කාලය තුළ ‘දිවයින’ පුවත්පතට ඔහු සැපයූ ලිපි පෙළ ඊට කදිම නිදසුනකි. 1980 දශකයේ මැද භාගය එළඹෙන විට, තමන්ගේම කියා ප්‍රකාශනයක් ආරම්භ කිරීමට තරම් පුළුල් දැනුමක්, මුවහත් වූ ලේඛන හැකියාවක් මෙන්ම ඔහු වටා රොද බැඳගත් නොබිඳෙන පාඨක සමාජයක් ද ඔහුට හිමි වී තිබිණි.
His first published writing came from a prison cell, under a name that was not his. Between May 1974 and February 1976 articles signed Jayasena Akmeemana appeared in Aththa, Janadina and Janavegaya: proposals for rice self-sufficiency, the farm-debt problem, the agrarian crisis and rural youth, and a series on the state of Sri Lanka’s prisons.
The editor of Aththa, B.A. Siriwardena, had no idea who was sending them. He printed every one prominently, and each gave the prisoner a little more confidence that he could write.
After his release in 1977 he kept writing, first in small left-wing journals such as Young Socialist and then in the mainstream press, including a run of articles in Divaina between 1982 and 1984. By the mid-1980s he had the knowledge, the voice and the readers to start a publication of his own.
Chapter 5 — Ravaya (1986–2012)
1986 වසරේ දී ‘රාවය’ සමාජගත වන්නේ මාසික සඟරාවක් ලෙසිනි. එහි මුල් අවදියේ සිදු කළ ආන්දෝලනාත්මකම හෙළිදරව්වක් වූයේ, චර්නෝබිල් න්‍යෂ්ටික ව්‍යසනයෙන් පසුව නෙස්ලේ (Nestlé) නිෂ්පාදනවල අඩංගු වූ විකිරණශීලී දූෂණය නිර්භීතව රට හමුවේ අනාවරණය කිරීමයි.
1987 සිට 1989 දක්වා කාලය තුළ ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ දෙවන වරටත් කැරලි ගැසූ අතර, මුළුමහත් දකුණම අරගලයේ සහ රාජ්‍ය ත්‍රස්තවාදයේ ලේ වැකි අඳුරෙන් වෙළී ගියේය. එම භීෂණ යුගය මර්දනය කිරීමෙන් අනතුරුව, 1990 වසරේ දී ඔහු ‘රාවය’ සඟරාව සතිපතා පළවන ටැබ්ලොයිඩ් (Tabloid) පුවත්පතක් බවට පරිවර්තනය කළේය. 1990 දශකය පුරාවටම ශ්‍රී ලංකාවේ බිහි වූ නොපසුබට හා නිර්භීතම සිංහල ගවේෂණාත්මක පුවත්පත බවට ‘රාවය’ පත් වූ අතර, එය අසාධාරණයට ලක් වූ පීඩිතයන්ගේ එකම සරණාගත කඳවුර ද විය. චන්ද්‍රිකා කුමාරතුංග යළි දේශපාලනයට ගෙන ඒම සඳහා ප්‍රබල හඬක් නැගූ රාවය, පසුකලෙක ඇගේ ආණ්ඩුව තම පොරොන්දු කඩ කරමින් යහපාලන ප්‍රමිතීන් බිඳ දැමූ විට, ඊට එරෙහිව නැගී සිටීමට ද පසුබට වූයේ නැත. එම නිර්භීත දේශපාලන විවේචනය ඔහු සිය ‘චෞර රැජින’ ග්‍රන්ථය හරහා ප්‍රබලව සමාජගත කළේය. පොලිසියේ ද, අමාත්‍යාංශවල ද, අතිමහත් වන්දියක් ගෙවමින් මෙරට අධිකරණ පද්ධතියේ ද මුල් බැසගත් දූෂණය හා අක්‍රමිකතා පසුපස රාවය අඛණ්ඩව ලුහුබැන්දේය.
රාවයේ පළමු කලාපයේ සිට 2012 වසර දක්වාම, එනම් අඛණ්ඩව වසර විසිපහක් පුරාවට එහි කර්තෘත්වය ඉසිලුවේ ඔහු ය. පුවත්පතේ 25 වැනි සංවත්සරය එළඹෙන විට, රාවය සමාජයට අත්කර දුන් දෑ පිළිබඳව පුළුල් මහජන කථිකාවක් ගොඩනැගුණු අතර, ඊට පිළිතුරු දෙමින් ඔහු සිය වෘත්තීය ජීවිතය තුළ කළ ප්‍රධාන ‘සටන් අටක්’ පිළිබඳව කොටස් තුනකින් යුත් අපූරු ලිපි පෙළක් සම්පාදනය කළේය. දශක දෙකහමාරක කතුවර මෙහෙවරකට තිත තබමින්, 2012 වසරේ මැද භාගය වන විට ඔහු සිය කැමැත්තෙන්ම රාවයේ කතුවර පුටුවෙන් සමුගත්තේය.
Ravaya began in 1986 as a monthly magazine. One of its best-remembered stories revealed radioactive contamination in Nestlé products after the Chernobyl disaster.
Between 1987 and 1989 the JVP rose a second time, and the south was engulfed by insurrection and state terror. When that rising was crushed, he turned the magazine into a tabloid weekly. Through the 1990s Ravaya became the country’s most persistent investigative paper in Sinhala, and a refuge for the persecuted. It campaigned for the return of Chandrika Kumaratunga to politics, then turned on her government when it failed the standards it had promised; he set out that case in Chaura Rajina (The Queen of Deceit). It pursued corruption in the police, the ministries and, at great cost, the judiciary.
He edited Ravaya for twenty-five years, from its first issue to 2012. The paper’s anniversary year set off a public argument about what it had achieved, and he answered in a three-part series on the eight fights of his working life. By mid-2012 he had stepped down from the editor’s chair.
Chapter 6 — The Courts (1996–2004 and after)
යෞවනයේ දී කැරලිකරුවෙකු ලෙස විත්ති කූඩුවට නැගුණු මේ මිනිසාට, සිය කතුවර ජීවිතයේ වැඩි කාලයක් ද යළිත් වරක් අධිකරණ ශාලා තුළ ගත කිරීමට සිදුවිය. එහෙත් මෙවර ඔහුට ඒ ඉරණම අත්වූයේ සන්නද්ධ අරගලයක් නිසා නොව, තමාගේම පෑනෙන් ලියා මුද්‍රණය කළ සත්‍යය වෙනුවෙනි. 1996 ජූනි සිට 1997 සැප්තැම්බර් දක්වා කාලය තුළ, එවකට ධීවර අමාත්‍යවරයා, ජ්‍යේෂ්ඨ රාජ්‍ය නිලධාරියෙකු සහ පොලිස්පතිවරයා සම්බන්ධයෙන් ‘රාවය’ පුවත්පත කළ නිර්භීත හෙළිදරව් කිරීම් මුල්කරගනිමින්, නීතිපතිවරයා විසින් අපරාධමය අපහාස (Criminal Defamation) චෝදනා යටතේ තුන් වතාවක්ම ඔහුට එරෙහිව අධිචෝදනා ගොනු කරන ලදී. කිසිදු අවසන් තීන්දුවකින් තොරව වසර ගණනාවක් තිස්සේ ඇදී ගිය මෙම නඩු ක්‍රියාවලිය, ඔහුටත් ඔහුගේ පුවත්පතටත් ඉහළින් එල්ලෙන කඩුවක් බඳු විය.
මෙම අසාධාරණය හමුවේ නිහඬ නොවූ ඔහු, 1999 දෙසැම්බරයේදී සිය පැමිණිල්ල එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් කමිටුව වෙත ගෙන ගියේය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, 2004 ජූලි 27 වන දින කමිටුව සිය ඓතිහාසික තීරණය ප්‍රකාශයට පත් කළේය. සිවිල් හා දේශපාලන අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර සම්මුතියේ (ICCPR) 19 වන වගන්තිය මගින් තහවුරු කර ඇති ඔහුගේ ප්‍රකාශනයේ නිදහසත්, 14 වන වගන්තිය යටතේ අනවශ්‍ය ප්‍රමාදයකින් තොරව නඩු විභාගයක් ලබාගැනීමට ඇති අයිතියත් ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් උල්ලංඝනය කර ඇති බව එහිදී තීන්දු කෙරිණි. ඒ වෙනුවෙන් ඔහුට වන්දි ගෙවන ලෙසත්, මින්මතු මෙවැනි උල්ලංඝනය වීම් වළක්වන ලෙසත් කමිටුව රජයට නියම කළේය. මේ අතරතුර, මාධ්‍ය නිදහස වෙනුවෙන් ගෙන ගිය අඛණ්ඩ අරගලයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 2002 වසරේදී ශ්‍රී ලංකාව තුළ අපරාධමය අපහාස නීතිය මුළුමනින්ම අහෝසි කර දැමීමට ද හැකි වී තිබිණි.
එහෙත් ඔහුගේ වෘත්තීය ජීවිතයේ දුෂ්කරම සටන වූයේ මෙරට අධිකරණ පද්ධතිය සමඟම කළ අරගලයයි. එවකට අගවිනිසුරු සරත් එන්. සිල්වා සම්බන්ධයෙන් ‘රාවය’ පුවත්පත ඔස්සේ ගෙන ගිය අඛණ්ඩ වාර්තාකරණය මෙන්ම, ඔහු රචිත ‘නොනිමි අරගලය’ ග්‍රන්ථය හරහා ද ඔහු ප්‍රබලව තර්ක කළේ, දේශපාලන බලයේ සිටින්නන් හා ඇති කරගත් අනවශ්‍ය සමීපතාව හේතුවෙන් මෙරට අධිකරණය බරපතළ සහ දීර්ඝකාලීන අර්බුදයකට ඇද වැටී ඇති බවයි.
The man who had once stood in the dock as a rebel spent much of his editing life back in the courts, this time for what he printed.
Between June 1996 and September 1997 the Attorney General indicted him three times for criminal defamation, over Ravaya reports on the Minister of Fisheries, a senior official and the Inspector General of Police. The cases dragged on for years without a verdict, hanging over him and his paper.
In December 1999 he took his complaint to the United Nations Human Rights Committee. On 27 July 2004 the Committee found that Sri Lanka had violated his right to freedom of expression under Article 19 of the International Covenant on Civil and Political Rights, and his right to be tried without undue delay under Article 14. It told the state to compensate him and to prevent similar violations. Sri Lanka had meanwhile repealed criminal defamation in 2002.
His hardest fight was with the judiciary itself. Ravaya’s reporting on Chief Justice Sarath N. Silva, and his book Nonimi Aragalaya (An Unfinished Struggle), argued that the judiciary had been drawn into a long crisis by its closeness to those in power.
Chapter 7 — Reformer (2012–2025)
කතුවර පුටුවෙන් සමුගත්ත ද, ඔහුගේ අත රැඳි පෑන කිසිදා නිහඬ වූයේ නැත. 2012 වසරේදී ඔහු ලියූ ලිපි පෙළක් හරහා ප්‍රථම වතාවට සිය පෞද්ගලික ජීවිතයේ සංවේදී ඉසව් වෙත—එනම් විශ්‍රාම යාම, දරු මුණුබුරන්, විවාහය සහ මරණය වැනි මාතෘකා වෙත—පාඨකයින්ව රැගෙන ගියේය. පුදුමයකට මෙන්, දශක ගණනාවක් පුරා ඔහු ලියූ දැඩි දේශපාලනික ලිපිවලටවත් නොලැබුණු තරමේ අතිශය උණුසුම් ප්‍රතිචාරයක් මේ සංවේදී සටහන් වෙනුවෙන් පාඨකයන්ගෙන් ගලා ආවේය.
සිය ජීවිත කාලය පුරාවටම තමන් විසින් නිරුවත් කරනු ලැබූ මේ රාජ්‍ය තන්ත්‍රය, නැවත නැවතත් අසාර්ථකත්වයේ පතුලටම ඇද වැටෙන්නේ මන්දැයි යන්න ඔහුගේ පසුකාලීන කෘති හරහා ගැඹුරින් ප්‍රශ්න කෙරිණි. ‘දෙමළ අභියෝගය’ (2012) සහ ‘ජාතියේ ඛේදවාචකය’ (2013) වැනි ග්‍රන්ථ හරහා ඔහු යළිත් වරක් මෙරට වෙළාගත් වාර්ගික යුද්ධයේ අඳුරු අතීතය සහ එහි සැඟවුණු මූලයන් ස්පර්ශ කළේය. ‘නව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවක් සම්පාදනය කිරීමේ ගැටලුව’ (2014) නම් කෘතිය මගින් රටකට අවශ්‍ය සැබෑ ප්‍රතිසංස්කරණ මොනවාදැයි ඔහු පෙන්වා දුන්නේය. ඉන්පසු රචිත ‘පුනරුදයේ මාවත’ (2017) කෘතිය හරහා සිය දේශපාලන සහ සමාජීය ප්‍රතිජීවන වැඩසටහන සමාජගත කළ ඔහු, එදා සිරමැදිරිය තුළදී තමන් සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් මිනිසෙකු බවට පරිවර්තනය වූ ඒ අපූරු කථාන්දරය ද එහි නිහඬ පිටු කිහිපයක් අතර සටහන් කළේය. 2018 වසරේදී එළිදැක්වූ ‘ලංකාවේ කුණුවීම’ කෘතිය, සමකාලීන සමාජ දේශපාලන ක්‍රමය පිළිබඳව ඔහු දුන් අඳුරුතම මෙන්ම තියුණුම විනිශ්චය ලෙස සැලකිය හැකිය.
ඔහුගේ ග්‍රන්ථ කිහිපයක්ම පසුකාලීනව දෙමළ භාෂාවට ද පරිවර්තනය කෙරිණි. ශ්‍රී ලංකාවේ අනාගතය රැඳී පවතින්නේ ප්‍රධාන ජාතීන් දෙකේම සහජීවනය සහ අවබෝධය මත බවට දශක ගණනාවක් පුරා ඔහු ගෙන ගිය තර්කයට, එය කදිම සහ අර්ථවත් පියවරක් විය.
Leaving the editor’s chair did not stop the writing. In the essays of 2012 he turned for the first time to his own life — retirement, children, marriage, death — and found that readers answered them more warmly than they had ever answered his politics.
His later books asked why the state he had spent a lifetime exposing kept failing. Demala Abhiyogaya (The Tamil Challenge, 2012) and Jathiye Khedavachakaya (The Tragic Plight of a Nation, 2013) returned to the ethnic war and its roots. The Problem of Making a New Constitution (2014) set out what reform would require. Punarudaye Mawatha (The Path to Renaissance, 2017) laid out his programme for renewal and told, in a few quiet pages, the story of his own change in prison. Lankawe Kunuweema (The Rotting of Sri Lanka, 2018) was his bleakest diagnosis. Several of his books were translated into Tamil, a choice that matched his long argument that the country’s future depended on both peoples.
Chapter 8 — Farewell (2025)
වික්ටර් අයිවන් 2025 ජනවාරි 19 වන දින, වයස අවුරුදු 75 දී අභාවප්‍රාප්ත විය. ඔහු ග්‍රන්ථ පනහකට අධික ප්‍රමාණයක්, ලිපි පන්දහසක් පමණ සහ පුවත්පතක වසර විසිපහක ඉතිහාසයක් ඉතිරි කර ගියේය. මෙම සංරක්ෂිතය ගොඩනගා ඇත්තේ එම කෘතීන්ගෙනි.
Victor Ivan died on 19 January 2025, aged 75. He left more than fifty books, some five thousand articles and twenty-five years of a newspaper. This archive is built from that work.